Tasavvufî Bir Eğitim Yöntemi Olarak Sohbet -Disiplinlerarası Bir Yaklaşım-
Tasavvuf, İslâm’ın temel kaynakları olan Kitap ve sünnet ekseninde ahlâkî arınma sağlayan ve insan-ı kâmil yetiştirme hedefinde olan bir disiplindir. Tecrübî yönü ağır olan bir disiplin olmakla birlikte ekolleri, eserleri ve tarikatları ile zamanla kurumsallaşan tasavvufun, kendine has bir sistematiği ve literatüründen bahsetmek gerekir. Tasavvuf hicrî altıncı yüzyıldan itibaren kurumsallaşmaya başlamıştır. Tarikat eğitiminde farklı eğitim yöntemlerinden kullanılır. Sohbet de tarikatların kullandıkları önemli bir eğitim yöntemidir. Aslında sohbet sadece tasavvufî bir eğitim metodu değildir. Farklı formları ve uygulama biçimleri ile yüz yüze eğitim, pek çok ilmin de temel eğitim yöntemidir.
Genel anlamıyla sohbet, iki veya daha fazla kişinin aralarında konuşması esasına dayanır. Sohbet, manevî eğitimde ise, insanın ruhuna ve kalbine dokunmak amacıyla başvurulan yöntemlerin başında gelir. Sohbet, Hz. Peygamber’in en önemi terbiye metotlarından biri olduğu için, tasavvufta da kendisine önemli bir yer bulmuştur.
İrşâd, tebliğ vaaz ve emr-i bi’l-ma‘rûf nehy-i ani’l-münker gibi kavramlar, bazı açılardan sohbetle örtüşmektedir. Bu ve benzeri uygulamalar, konuşma esasına dayalı olsa da sohbetteki derinlik, güven ortamı ve feyiz akışı bunların hepsinde aynı düzeyde olmayabilir. Bu nedenle onun, kullanım alanı ve faydaları da yaygındır. Ancak sohbetin faydalarının azami düzeyde elde edilebilmesi için sohbeti yapan ve dinleyen kişilerin dikkat etmesi gereken bazı hususlar vardır. Öte yandan, sohbetin içeriğinin ve konuşma ortamlarının da sohbetin sonucuna etkisi büyüktür.
Tasavvufta, sohbetin dışında aynı maksatlı olan farklı eğitim yöntemleri de kullanılagelmiştir. Râbıta, sükût, halvet ve uzlet gibi bazı uygulamalar, sohbetten istenen amaca ulaşmak için bazen tamamlayıcı, kimi zaman da alternatif eğitim yöntemleri olarak karşımıza çıkar.
Tasavvufî eğitimin bir parçası olarak sohbete devam eden kişiler, sohbete gelmeden istek ve hazırlık içerisinde olmalıdırlar. Buna ilaveten sohbet esnasında da riayet edilmesi gereken bazı edepler mevcuttur. Bunların her birisine riayet ederek devam edilen sohbetten elde edilen fayda da artar.
Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, sohbet, arkadaşlık, rehberlik, seyr u sülûk
As a Sufi Education Method SOHBET -An Interdisciplinary Approach-
Sufism is a discipline that provides moral purification and aims to raise a perfect human being based on the Book and the sunnah, which are the fundamental sources of Islam. Although it is a discipline with a heavy empirical aspect, it is necessary to mention that sufism, which has become institutionalized over time with its schools, works and orders, has a unique systematics and literature. Sufism began to be institutionalized starting from the sixth century of the Hijra.
Different educational methods are used in religious order education. Sohbet is also an important educational method used by religious orders. In fact, sohbet is not only a si education method. Face-to-face education, with its different forms and application methods, is the basic educational method of many sciences.
In general terms, sohbet is based on the principle of two or more people talking to each other. In spiritual education, sohbet is one of the methods used to touch the soul and heart of a person. Since sohbet is one of the most important training methods of the Prophet, it has also found an important place in sufism.
Concepts such as guidance, preaching, and commanding the righteous, forbidding the wrong, are in some ways similar to sohbet. Although these and similar practices are based on the principle of speaking, the depth, trustworthy environment, and flow of blessing in the sohbet may not be at the same level in all of them. For this reason, its area of use and benefits are also widespread. However, in order to obtain the benefits of sohbet to the maximum, there are certain points that the people who conduct and listen to the sohbet should pay attention to. On the other hand, the content of the sohbet and the environment of the conversation also have a great effect on the outcome of the sohbet.
In Sufism, different educational methods with the same purpose have been used in addition to sohbet. Some practices such as rabita, silence, halwat, and seclusion sometimes appear as complementary and sometimes as alternative educational methods to achieve the desired goal of the sohbet.
People who continue the sohbet as a part of sufi education should be willing and prepared before coming to the sohbet. In addition to this, there are certain etiquettes that must be observed during the conversation. By observing each of these, the benefit obtained from the conversation increases.
Keywords: Sufism, gabfest, friendship, guidance, seyr u sulûk
İÇ SAYFALAR
