Metafizik İyinin Yeniden İnşası -Taha Abdurrahman’da Ahlak-
Bu araştırmada Yeni Çağda hâkim olan seküler ahlak paradigmasına alternatif bir ahlak paradigması sunması yönünden Taha Abdurrahman’ın dine dayalı ahlak felsefesi incelenmiştir. Araştırmanın birinci bölümünde ahlak felsefesine dair yeni kavramsallaştırmalar ortaya konulmuştur. Burada oluşturulan kavramsal çerçeve ile ahlakı bir bakış açısı ve yaşam tarzı olarak ele alan kadim dünyadan ahlakın bireysel tercihlere indirgendiği modern dünyaya geçiş süreci ele alınmıştır. Birinci bölümde ahlaklanmanın “metafizik iyi”den “etik iyi”ye doğru nasıl dönüştüğü üzerinden ahlak felsefesi tarihi yeniden okunmuştur. Bu bölümde ahlak felsefesinin ana hatları, ahlak alanındaki genel paradigmanın değişmesi gözetilerek belirli filozofların düşünceleri çerçevesinde ele alınmıştır. Araştırmanın ikinci bölümünde ise ahlakın bireysel tercihler ve özgürlükler alanına indirgenmesine karşı Taha Abdurrahman’ın alternatif bir paradigma inşa etme girişimi incelenmiştir. Burada Taha Abdurrahman’ın düşünsel serüveni, epistemolojik metodu, insan doğasına yaklaşımı, aklı ele alışı, dine ve ahlaka bakışı ele alınıp bu düşüncelerin tıpkı kadim dünyanın paradigması gibi nasıl bütüncül bir yapı arz ettiği ortaya konulmuştur. Nihayetinde Taha Abdurrahman’ın ahlak felsefesinin genel hatlarını ortaya koyan araştırma, onun kullandığı kavramların birbirleriyle ilişkiselliği gözetilerek sentez yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler:Din Felsefesi; Din-Ahlak İlişkisi; Taha Abdurrahman; Metafizik İyi; İlahi Sözleşme ve Emanet Paradigması; İnsan; Din, Ahlak, Akıl
The Reconstruction of the “Metaphysical Good”: Morality in Taha Abdurrahman
In this study, Taha Abdurrahman’s religion-based moral philosophy is analyzed in terms of its offering an alternative moral paradigm to the secular moral paradigm dominant in the New Age. In the first part of the study, new conceptualizations of moral philosophy are demonstrated. In this part, the history of moral philosophy is reread through the transformation of morality from the “metaphysical good” to the “ethical good”. In this section, the main lines of moral philosophy are discussed within the framework of the thoughts of certain philosophers, taking into account the change in the general paradigm in the field of morality. In the second part of the study, Taha Abdurrahman’s attempt to construct an alternative paradigm against the reduction of morality to the realm of individual preferences and freedoms is analyzed. Here, Taha Abdurrahman’s intellectual adventure, epistemological method, his approach to human nature, his approach to reason and his view of religion and morality are discussed. In this way, the question of how these ideas present a holistic structure -just like the paradigm of the ancient world- is revealed. In the end, the research, which reveals the general outlines of Taha Abdurrahman’s moral philosophy, is synthesized by considering the interrelatedness of the concepts he used.
Keywords: Philosophy of Religion; Religion-Morality Relationship; Taha Abdurrahman; Metaphysical Good; Paradigm of Divine Contract and Trusteeship; Human; Religion; Morality; Reason
İÇ SAYFALAR
