Modern toplumlarda “mahrem” ve “kamusal” alanlar, çoğu zaman birbirinden keskin sınırlarla ayrılmış gibi görünür. Oysa kadınların gündelik yaşam pratikleri, bu iki alanın sınırlarının ne kadar geçirgen ve tartışmalı olduğunu açıkça göstermektedir. Bu çalışma başörtülü kadınların gündelik hayatta serbest zaman deneyimlerini tam da bu sınırın üzerinde konumlandırarak, mahremiyet ile kamusallık arasındaki geçişleri anlamaya odaklanıyor. Bu çalışma, Türkiye’de başörtülü kadınların gündelik hayatlarında serbest zamanı ne şekilde değerlendirdiklerini anlamaya yönelik uzun soluklu bir araştırmanın ürünüdür. Serbest zaman genellikle nötr ve evrensel bir kavram olarak ele alınsa da özellikle dini açıdan muhafazakar yaşam biçimine sahip başörtülü kadınların bu alana erişimi çoğu zaman toplumsal normlar, dini referanslar ve cinsiyete yönelik beklentiler etrafında şekillenmektedir. Tam da bu nedenle serbest zaman, yalnızca serbest olmanın ötesinde; aynı zamanda özgürlük, görünürlük, mekânsallık ve aidiyet gibi daha geniş sosyolojik tartışmaların merkezinde yer almaktadır. Bu kitap hem teorik bir çerçeveye dayanmakta hem de sahada yürütülen geniş kapsamlı bir ölçek çalışmasından oluşmaktadır. Çalışma süresince elde edilen veriler, başörtülü kadınların kendi sınırlarını nasıl oluşturduklarını, mahremiyetin nerede bittiği ile kamusalın nerede başladığını ve bu ikisi arasında nasıl bir alan açmaya çalıştıklarını çok boyutlu bir şekilde göstermiştir. Bunu elde etmek istemedeki esas amaç, başörtülü kadınların serbest zaman pratiklerini tek bir kalıba sıkıştırmak değil; aksine, farklı sosyo-ekonomik, kültürel ve dini bağlamlarda ortaya çıkan çeşitliliği gözler önüne sermektir. Bu nedenle kitap hem sosyoloji literatüründe hem de Türkiye’de muhafazakarlık ve gündelik hayat özelindeki çalışmalarda, yeni bir tartışma alanı açmayı hedeflemektedir. Araştırma yolculuğum boyunca ölçek çalışmama ulaşan ve deneyimlerini benimle samimiyetle paylaşan tüm kadınlara teşekkür ederim. Onların değerli yanıtları, bu kitabın ortaya çıkmasındaki en önemli etkendir. Çalışmanın bu aşamaya gelmesinde akademik bilgisinden oldukça istifade ettiğim ve destekleyici yaklaşımıyla daima yanımda olan değerli hocam Prof. Dr. Halil Aydınalp’e sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum. Başaracağıma dair inancını bana hep hissettiren kıymetli eşim Gökhan’a, varlıkları beni her daim güçlü hissettiren sevgili çocuklarım Zeynep Havin ile Ömer Burak’a ayrıca teşekkür ederim.
Anahtar Kelimeler: Din Sosyolojisi; Modernleşme; Postmodernizm; Sekülerleşme; Muhafazakarlık; Başörtüsü; Serbest Zaman
In modern societies, “private” and “public” spheres often appear to
be sharply demarcated. However, women’s daily life practices clearly
demonstrate how permeable, negotiable, and contested the boundaries
of these two spheres are. This study focuses on understanding the transitions
between private and public spheres by positioning the leisure
experiences of headscarved women in their daily lives precisely on this
boundary.
This study is the product of a long-term research aimed at understanding
how headscarved women in Turkey utilize their leisure time in their
daily lives. While leisure time is often considered a neutral and universal
concept, access to this space, especially by headscarved women
with religiously conservative lifestyles, is often shaped by social norms,
religious references, and gender expectations. Precisely for this reason,
leisure time goes beyond simply being free; it also lies at the center of
broader sociological discussions such as freedom, visibility, spatiality,
and belonging.
This book is based on both a theoretical framework and a comprehensive
field study. The data obtained throughout the study revealed a
multifaceted understanding of how headscarved women establish their
own boundaries, where privacy ends and public space begins, and how
they attempt to carve out a space between them. The primary goal in
achieving this is not to confine the leisure practices of headscarved
women to a single framework; rather, it is to reveal the diversity that
emerges across diverse socioeconomic, cultural, and religious contexts.
Therefore, the book aims to open a new avenue of discussion both in sociological
literature and in studies specifically addressing conservatism
and everyday life in Turkey.
I would like to thank all the women who reached out to me throughout
my research journey and who sincerely shared their experiences with
me. Their valuable responses were the most important factor in the
creation of this book. I extend my sincere gratitude to my thesis superviii
visor, Professor Doctor Halil Aydınalp, whose academic knowledge I
have greatly benefited from and whose supportive approach has been a
constant source of support throughout the study’s development. I would
also like to thank my precious spouse Gökhan, who always made me
feel his belief that I would succeed, and my beloved children Zeynep
Havin and Ömer Burak, whose presence always made me feel strong.
Keywords: Sociology of Religion; Modernization; Postmodernism; Secularization;
Conservatism; Headscarf; Leisure Time
İÇ SAYFALAR
