İslam iktisadı, insanların refahını tevhid esasına dayalı olarak adalet, paylaşım, emanet gibi ilkeler doğrultusunda ele alan bir iktisadi sistemdir. Bu alan, dünya ve ahiret dengesini gözeterek ekonomik faaliyetlerin İslami kurallar zemininde yürütülmesini hedefler. İslami finans, şer’i esaslara uygun faizsiz bir finansal yapıyı öngörürken, bir alt alan olan İslami sosyal finans ise dayanışma ve yardımlaşmaya dayalı zekât, sadaka, vakıf ve karz-ı hasen gibi araçlarla toplumsal refahı ar-tırmayı amaçlar. Sözleşmelerin önemi İslami finansın temelini oluşturmaktadır. Akitler, aşırı belirsizlikten (garar) arındırılmış, risk paylaşımını esas alan ve adil bir yapıya sahip olmalıdır. Bu çerçevede İslam’da birçok sözleşme türü meşru olarak uzun yıllardır uygulanmış ve bir çok farklı ihtiyacın çözülmesinde roller oynamıştır. Örneğin, mudârebe ve müşâreke gibi ortaklık modelleri ile taraflar kâr ve zararı paylaşırken, selem ve istisna’ gibi sözleşmeler ise ticaretin desteklenmesini sağlamaktadır. Modern dönemde İslami finans kuruluşları da söz konusu sözleşmeleri aktif bir şekilde kullanan, farklı kurumsal modeller altında faaliyet gösteren müesseselerdir. İslami finans kurumları, bireysel ve toplumsal kalkınmayı desteklemek için oluşturulmuş ve uzun yıllardır farklı ülkelerde milyonlarca insana finansal ürün ve hizmetler sunmaktadır. İslami bankacılıkla ön plana çıkan İslami finans sektörü, sermaye piyasaları, sigortacılık sektörü gibi alt alanların da katkılarıyla genişlemiştir. İslam iktisadı ve finansı alanı sadece uygulama sahasından ilgi çekmemiş akademik çevreler ve toplumun genelinden de son yıllarda ciddi bir teveccüh görmektedir. Bu nedenle öne çıkan kavramların anlaşılır bir şekilde ele alınmasına ihtiyaç vardır. Bu amaçla elinizdeki eserde, İslam iktisadı ve finansında öne çıkan 50 kavram alanında uzman kişiler tarafından açıklanmıştır ve bu konularda bilgi sahibi olmak isteyenlere temel bir başlangıç sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler:İslam iktisadı; İslami finans; İslam iktisat tarihi; Sözleşmeler; Kurumlar
50 Fundamental Concepts in Islamic Economics and Finance
Islamic economics is an economic system that addresses the welfare of people based on the principles of tawhid, through justice, sharing, and trust principles. This field aims to carry out economic activities on the basis of Islamic rules by considering the balance between this world and the hereafter. While Islamic finance envisages an interest-free financial structure in accordance with the principles of Shari’ah, Islamic social finance, which is a sub-field, aims to increase social welfare through instruments such as zakat, sadaqah, waqf, and qard al hasan based on solidarity and cooperation. The importance of contracts forms the basis of Islamic finance. Contracts should be free from excessive uncertainty (gharar), based on risk sharing, and have a fair structure. Within this framework, many types of contracts have been legitimately applied in Islam for many years and have played roles in solving various needs. For example, while the parties share profits and losses with partnership models such as mudaraba and musharaka, contracts such as salam and istisna provide support for trade. In the modern era, Islamic financial institutions are organizations that actively use these contracts and operate under different institutional models. Islamic financial institutions were established to support individual and social development and have been providing financial products and services to millions of people in different countries for many years. Islamic finance sector, which comes to the fore with Islamic banking, has expanded with the contributions of sub-fields such as capital markets and the insurance sector. Islamic economics and finance have attracted attention not only from the practitioners but also from academic circles and the general society in recent years. For this reason, there is a need for the prominent concepts and leading institutions to be addressed in an understandable manner. Therefore, in this book, 50 fundamental concepts in Islamic economics and finance have been addressed by experts in the field and provide a basic introduction to those who want to gain knowledge on these subjects.
İÇ SAYFALAR
