İnsanın dünyaya geliş amacı ve dünya hayatının anlamı gibi konular insanlık tarihi kadar eskidir. İnanç ve düşünce sistemleri bu ve benzeri konularda çeşitli fikirler üretmişlerdir. İlahi dinlerde vahiy ile açıklanan bu konular halen insanın zihnini meşgul etmeye devam etmektedir. İslam’a göre insan yaşamının amacı olarak kabul edilen “imtihan” kavramı da bu bağlamda tartışılan konulardan birisidir. Bu çalışmada imtihan kavramı kelami bir problem olarak merkeze alınmış ve bu kavramın insanın düşünce ve davranış dünyasındaki tesirine odaklanılmıştır. İlk bölümde imtihan kavramının analizi yapılarak kelimenin etimolojisi üzerinde durulmuş ve Kur’an-ı Kerim’deki ayetler çerçevesinde değerlendirilmesi yapılmıştır. Kavramla yakın ilişkili olarak kabul edilen bela, fitne ve musibet kavramları da benzer bir metotla ele alınmıştır. İkinci bölümde İslam inanç ekollerinin Tanrı tasavvurları bağlamında imtihan kavramı açıklanmıştır. Bu doğrultuda adil, mutlak iradeci ve hikmet sahibi Tanrı tasavvurlarına yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise dünya hayatı boyunca ahlaki bir düzen kurması beklenen insanın donanım ve yeterlilikleri irdelenmiştir. Zira insanın iyiyi ve kötüyü yapabilme imkânı ile yaratılması, kendine, topluma ve âleme karşı sorumluluklarını yerine getirme bilinciyle hareket etmesini sağlamaktadır. Ayrıca bu bölümde insanın hür iradesi ile ahlaki davranış içinde bulunmasının imtihanla olan ilişkisi ortaya konmuştur.
The Human Being and the Divine Test
Topics such as the purpose of human existence and the meaning of life
are as old as human history itself. Systems of belief and thought have
produced various ideas on these and similar subjects. These topics, explained
through revelation in the divine religions, continue to occupy
the human mind to this day. The concept of “imtihan (trial)”, accepted
in Islam as the purpose of human life, is also one of the topics discussed
in this context. In this study, the concept of imtihan is centered as a
theological problem, and the focus is on its impact on the realm of human
thought and behavior. In the first section, the concept of imtihan
is analyzed, with an emphasis on the etymology of the word and an
evaluation within the framework of verses from the Quran. Concepts
closely associated with it -such as bela, fitna, and musibet (destruction,
temptation, and affliction)- are also addressed using a similar methodology.
In the second chapter, the concept of imtihan is explained within
the context of Islamic theological schools’ conceptions of God. In this regard,
conceptions of God as just, possessing absolute will, and endowed
with wisdom are discussed. In the third chapter, the capabilities and
qualifications of human beings -who are expected to establish a moral
order throughout their worldly lives- are examined. For the fact that
humans were created with the capacity to do both good and evil ensures
that they act with an awareness of their responsibilities toward
themselves, society, and the universe. Additionally, this chapter elucidates
the relationship between human free will and moral behavior in
the context of the imtihan.
Keywords: Islam; Theology; Imtihan (Divine Testing); Bela (Destruction);
Fitna (Temptation); Musibet (Affliction); Human; God; Morality;
Free Will; Responsibility
İÇ SAYFALAR
