Bu çalışma, hadislerin tahammül ve edâ yollarından biri olan kitâbet metodunu tarihî gelişimi, kavramsal çerçevesi, hadis usûlündeki konumu ve Kütüb-i Sitte’deki uygulamaları açısından incelemektedir. Kitâbet, hocanın hadisleri yazarak veya yazdırarak huzurunda bulunan ya da uzaktaki talebesine ulaştırması esasına dayanan bir rivayet yöntemidir. Araştırmada öncelikle kitâbet ve mükâtebe kavramlarının tarihî seyri ele alınmış, metodun Hz. Peygamber’in mektuplarından başlayarak sahâbe ve tâbiîn dönemlerindeki ilmî yazışmalarla gelişimi ortaya konulmuştur. Ayrıca kitâbetin semâ‘, kırâat, icâzet, münâvele ve diğer tahammül yollarıyla ilişkisi değerlendirilmiştir. Hadis usûlü açısından kitâbetin ittisâl ve sıhhat meseleleriyle bağlantısı, icâzetli ve icâzetsiz biçimleri ile tahammül ve edâ lafızları incelenmiştir. Araştırmanın uygulama bölümünde Kütüb-i Sitte’de kitâbet yoluyla nakledilen rivayetler şâhid ve mütâbaatlarıyla karşılaştırılmıştır. İnceleme sonucunda Kütüb-i Sitte’de 36 râvinin kitâbet metoduyla hadis aktardığı, tekrarsız 56, tekrarlarıyla birlikte 89 rivayetin bu yöntemle nakledildiği tespit edilmiştir. Bulgular, kitâbetin coğrafî uzaklığı aşan, hadis aktarımında hükmen ittisâli sağlayan ve muhaddisler tarafından makbul kabul edilen önemli bir tahammül yöntemi olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Hadis; Kitâbet; Tahammül ve Edâ; Kütüb-i Sitte; Hadis Rivayeti
Bu kitap e-kitap olarak hazırlanmıştır. Kitabın PDF şeklinde aşağıda verilmiştir, ulaşmak için lütfen tıklayın;
The Method of Kitābah in Hadith Transmission
This study examines kitābah, one of the methods of receiving and transmitting
hadith, with particular reference to its historical development,
conceptual framework, position within hadith methodology, and practical
application in the Kutub al-Sittah. Kitābah refers to the transmission
of hadith through written material prepared or dictated by a teacher
and delivered to a student either present or geographically distant. The
study first traces the historical development of the concepts of kitābah
and mukātabah, beginning with the Prophet Muhammad’s letters and
continuing through scholarly correspondence during the periods of the
Companions and Successors. It also evaluates the relationship between
kitābah and other methods of hadith transmission, including samāʿ,
qirāʾah, ijāzah, and munāwalah. Particular attention is given to questions
of continuity of transmission, authenticity, forms of authorized and
non-explicitly authorized kitābah, and terminology used in transmission
chains. The practical section analyses reports transmitted through
kitābah in the Kutub al-Sittah by comparing their corroborating and
parallel transmission routes. The study identifies 36 transmitters who
employed kitābah, with 56 unique reports and 89 transmissions including
repetitions. The findings demonstrate that kitābah functioned as a
recognized and reliable means of hadith transmission, enabling scholarly
communication across geographical distances while establishing
legally and methodologically recognized continuity between transmitters.
Keywords: Hadith; Kitābah; Transmission and Reception; Kutub al-Sittah;
Hadith Transmission
Kitabın PDF Dosyası
