İslam ve yönetim bilimi arasındaki ilişkiyi sorgulayan bu araştırma, modern yönetim kuramları ile İslami düşünce arasındaki kesişim noktalarını ele almakta ve İslami temellere dayanan özgün bir yönetim kuramının imkânını araştırmaktadır. Araştırmacının zihninde beliren temel sorular, “Yönetim biliminde İslami bir kuram mevcut mudur?” ve “İslam mirası, modern yönetim biliminin ulaştığı sonuçlardan daha kapsamlı ilkeler sunabilir mi?” şeklindedir. Bu soruların yönlendirmesiyle başlatılan inceleme süreci, onu İslam’ın yönetim anlayışını hem teorik hem de pratik boyutlarıyla değerlendirmeye sevk etmiştir.
Sürecin başlarında konuya yalnızca kısmi yaklaşımlar sunan bazı eserlere ulaşan araştırmacı, daha sonra Dr. Ahmed İbrahim Ebu Sin’in İslam’da Yönetim Bilimi adlı eserini keşfetmiştir. Dr. Ebu Sin, çalışmasında yönetim biliminin temel kavramlarını İslami ilkeler ışığında açıklamakta ve bu alana özgü bütüncül bir kuram inşa etmektedir. İslami bir sistem ve toplum düzeni çerçevesinden hareketle geliştirdiği bu yaklaşım, yönetim bilimini yalnızca seküler parametrelerle değil, aynı zamanda ahlaki, sosyal ve dini ilkelerle de harmanlamaktadır.
Bu eseri bir başlangıç noktası olarak kabul eden araştırmacı, kendi mesleki deneyimi doğrultusunda bu teorik çerçeveyi işletme yönetimi bağlamında derinleştirmeye yönelmiştir. Uzun yıllara dayanan işletme tecrübesi, onu modern işletme yönetimini İslami ilkeler temelinde yeniden değerlendirmeye ve bu ilkeler doğrultusunda özgün bir kuram geliştirme çabasına itmiştir. Bu kapsamda araştırma, İslami yönetim anlayışını iki temel eksen üzerinden ele almaktadır.
İlk eksen, İslam’ın yönetim işlevlerine bakışıdır. Modern yönetim biliminin temel fonksiyonları olan planlama, organizasyon, rehberlik, denetim ve takip, Kur’an, Sünnet ve klasik İslam düşüncesi ışığında analiz edilmektedir. İkinci eksen ise İslam’ın, çağdaş işletme yapısının temel unsurlarına yaklaşımıdır. Bu kapsamda bilgi yönetimi, teori-pratik uyumu, sermaye anlayışı, etik protokoller, zaman yönetimi, insan kaynakları uygulamaları, bireysel özgürlükler ve şura ilkesi İslami perspektifle değerlendirilmekte ve günümüz işletme pratiğiyle karşılaştırılmaktadır.
Ayrıca araştırma, şu temel sorulara da cevap aramaktadır: İslami yönetim kuramı, günümüz işletmeleri içinde uygulanabilir bir model midir? İslam, tarihsel birikimiyle çağdaş dünyaya evrensel bir işletme anlayışı sunabilir mi? Bu kuram, İslam dünyasının kalkınma sorunlarına çözüm getirebilir mi? Ayrıca, bu kuram temelinde geliştirilecek işletme modelleri, İslam dünyasının küresel rekabetteki konumunu güçlendirebilir mi?
Sonuç olarak ise, İslam’da Yönetim Kuramının bir modelini sunan araştırmacı bu çalışmasıyla İslam dünyasında bu alanda yürütülecek akademik araştırmalara ışık tutmaktadır.
Anahtar kelimeler: İslam hukuku, Yönetim Teorisi, İş Yönetimi
Business Management According to Islamic Management Theory
This study, which explores the relationship between Islam and the science of management, investigates the intersection between modern management theories and Islamic thought, while seeking the possibility of constructing an original management theory grounded in Islamic principles. The researcher was guided by two fundamental questions: “Does an Islamic theory of management exist within the field of management science?” and “Does the Islamic intellectual heritage offer principles that surpass the conclusions reached by modern management scholars?” These questions directed the researcher toward a comprehensive examination of Islamic perspectives on management, both in theoretical and practical dimensions.
Initially encountering works that addressed the subject only partially, the researcher eventually discovered Dr. Ahmed Ibrahim Abu Sin’s valuable book The Science of Management in Islam. In this work, Dr. Abu Sin outlines the foundational principles of management from an Islamic perspective and builds an integrated theory rooted in an Islamic system and societal structure. His approach blends conventional management science with moral, social, and religious values, offering a holistic framework beyond purely secular parameters.
Taking Dr. Abu Sin’s work as a point of departure, the researcher sought to extend the discourse by applying it to the field of business management. Drawing from extensive professional experience in the business world, the researcher aimed to reinterpret management science through an Islamic theoretical lens and develop a contextually relevant model for contemporary business practices. Accordingly, the study is structured around two primary axes.
The first axis focuses on Islamic perspectives on the core functions of management. Planning, organizing, leading, controlling, and monitoring—core tenets of modern management—are examined in light of the Qur’an, Sunnah, and classical Islamic scholarship. The second axis assesses Islam’s approach to fundamental components of contemporary business organizations. Key themes include knowledge management, harmony between theory and practice, capital and profit ethics, professional protocols, time management, human resources, individual freedoms, and the principle of shura (consultative decision-making). These elements are analyzed from an Islamic perspective and compared to modern business practices.
The study seeks to answer the following central questions: Can an Islamic management theory be effectively applied in today’s business environment? Does Islam’s historical legacy offer a universal business framework for both Muslim and non-Muslim societies? Can the implementation of such a theory contribute to solving development challenges in the Islamic world? Furthermore, can business models based on this theory elevate the Islamic world’s position in global economic competition?
In conclusion, the researcher, by presenting a model of the theory of management in Islam, contributes to shedding light on future academic studies in this field within the Islamic world.
Keywords: Islamic Law, Management Theory, Business Management
İÇ SAYFALAR
