Kur’an’da Minnettarlık Kavramsal Teolojik ve Psikososyal Perspektiften Bir İnceleme
Kur’an’ın anlaşılması ve mesajlarının muhataplarına ulaştırılabilmesinin en önemli yollarından biri kavram ve konu çalışmalarıdır. Günümüzde hâlâ geçerliliğini sürdüren, konulu tefsir diye de adlandırılan bu yöntem, Kur’an’a bütüncül bir bakış açısı sunmaktadır. Çalışmamız bağlamında Kur’an’da menn kavramı ve bu kavramla alakalı olarak minnettarlık konusu işlenecektir. Minnettarlık, insanın hem kendisiyle hem de çevresiyle ilişkisini şekillendiren derin bir ahlâkî ve duygusal olgudur. İslam dini açısından ele alındığında ise şükran ve minnettarlık, Allah’a olan kulluk bilincinin ve insanî erdemlerin temel taşlarından biridir. Bu kitap, Kur’ân-ı Kerîm’de minnettarlık konusunu detaylı bir şekilde inceleyerek, onun ilahî, bireysel ve toplumsal boyutlarını anlamayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, Kur’an ayetlerinde minnettarlığın nasıl işlendiğini, şükrün insanın ahlâkî ve manevî gelişimindeki yerini ve Allah’ın minnettarlığa verdiği değeri ele almaktadır. Minnettarlık, olumlu psikososyal sonuçları sebebiyle ele alınması gereken önemli bir mevzudur. Minnettarlığı besleyen manevî ve dinî konular tefsir, hadis gibi alanlar açısından ele alınması kadar psikoloji ve sosyoloji gibi disiplinler açısından da işlenmesi önem arz etmektedir. Dolayısıyla bu araştırma, minnettarlığı çalışan tefsir alanı uzmanlarına, minnettarlığı önemseyen psikologlara ve araştırmacılara önemli katkılar sağlayabileceği kanaatindeyiz. Bu kitabın hedef kitlesi, İslam ilahiyat alanı, tefsir, ahlak felsefesi ve sosyal bilimlere ilgi duyan araştırmacılar ile öğrencilerimiz ve genel okuyuculardır. Aynı zamanda, Kur’an’daki bazı ahlâkî ve manevî kavramları daha iyi anlamak isteyenler için de yol gösterici bir eser niteliğindedir. Kitap boyunca, Kur’an’ın Arapça orijinal metinlerinden hareketle yapılan analizler, literatürdeki klasik ve modern tefsirlerle desteklenmiştir. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; menn kelimesinin tahlili ve semantik analizi ile bu kelimenin anlam haritasını oluşturan diğer kavramlar; ikinci bölümde; Allah’ın insanlara nimet vermesi, bu nimetin maddî ve manevî tezahürleri ile insanın insana olan minneti ve iyilikleri; üçüncü bölümde ise psikososyal açıdan minnettarlık, pozitif psikoloji ve minnettarlık, minnettarlıkla ilgi uygulama örnekleri, minnettarlığın psikososyal sonuçları ve bilinçli minnettarlık uygulamaları başlıklarıyla mevzu sonlandırılacak, genel sonuç bölümünde de araştırmamızdaelde ettiğimiz neticelere yer verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Tefsir; Menn kavramı; Minnettarlık; Nimet; Şükran; İyi oluş; Mutluluk
Gratitude in The Qurʾān A Review From a Conceptual Theological and Psychosocial Perspective
One of the most crucial ways of understanding the Qurʾān and conveying its messages to its interlocutors is through concept and subject studies. This method, also called Thematic Tafsīr, which is still valid today, offers a holistic perspective on the Qurʾān. In the context of our study, the concept of manna in the Qurʾān and the subject of gratitude in relation to this concept will be discussed. Gratitude is a profound moral and emotional phenomenon that shapes the human being’s relationship with both himself and his environment. From the perspective of Islam, gratitude is one of the cornerstones of human virtues and the consciousness of servitude to God. This book aims to examine the subject of gratitude in the Qurʾān in detail and to understand its divine, individual and social dimensions. It discusses how gratitude is treated in the Qur’anic verses, its place in human moral and spiritual development, and the value Allāh places on gratitude. Gratitude is a fundamental issue to be addressed because of its positive psychosocial consequences. Spiritual and religious issues that nurture gratitude are important not only in terms of fields such as tafsir and hadith, but also in terms of disciplines such as psychology and sociology. Therefore, we believe that this research can make valuable contributions to experts in the field of Tafsīr who study gratitude, psychologists and researchers who care about gratitude. The target audience of this book is researchers, students and general readers interested in the field of Islamic theology, Tafsīr, moral philosophy and social sciences. It is also a guiding work for those who want to better understand some moral and spiritual concepts in the Qurʾān. Throughout the book, analyses based on the original Arabic texts of the Qurʾān are supported by classical and modern exegesis in the literature. Our study consists of three parts: In the first part, the analysis and semantic analysis of the word manna and other concepts that make up the meaning map of this word; in the second part; Allāh’s blessing to human beings, the material and spiritual manifestations of this blessing, and man’s gratitude and favors to man; in the third part, the subject will be concluded with the titles of gratitude in psychosocial terms, positive psychology and gratitude, examples of practices related to gratitude, psychosocial consequences of gratitude and conscious gratitude practices, and in the general conclusion section, the results we have obtained in our research will be included.
Keywords:Tafsīr; Concept of menn; Gratitude; Blessing; Gratitude; Well-being; Happiness
İÇ SAYFALAR
