Elinizdeki bu kitap, Yahudi din adamlığı kurumunun Tanah dönemi içerisindeki tarihsel gelişimini, kurumsal işleyişini ve teolojik arka planını disiplinler arası bir perspektiften ele alan kapsamlı bir incelemedir. Çalışma, Yahudi din adamlığı müessesesini merkezine alırken; İsrail’de krallık ideolojisi, peygamberlik kurumu, litürjik pratikler, dindarlık anlayışı ve dinî-siyasi yapının dönüşümü gibi tamamlayıcı unsurları da bütüncül bir çerçevede değerlendirmektedir. Arkeoloji, filoloji, fenomenoloji ve mukayeseli din çalışmaları gibi çeşitli alanlardan yararlanan eser, Atalar döneminden Babil sürgünü sonrasına kadar uzanan geniş bir tarihsel süreci tarayarak, Yahudi ruhbanlık kurumunun özgün yapısını ve aşamalar hâlinde geçirdiği dönüşümü analitik bir yaklaşımla ortaya koymaktadır. Eser, giriş ve dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın yöntemi ve kaynakları açıklanmakta; Eski Yakındoğu dinlerindeki ruhbanlık modelleri ile İsrail ruhbanlığının erken dönem karakteri karşılaştırmalı biçimde ele alınmaktadır. Birinci bölüm, İsrail din adamlığının kurumsal işlevlerini-atanma, kutsanma, mabet hizmetleri, kehânet araçları, kurban ritüelleri, öğreticilik rolü ve kutsallık anlayışı- detaylı biçimde incelemektedir. İkinci bölüm, Musa-Harun geleneğinden Hakimler dönemine uzanan süreçte Levililerin rolünü ve ruhbanlığın oluşumuna ilişkin tarihsel dinamikleri tartışmaktadır. Üçüncü bölüm, monarşi döneminde ruhbanlığın siyasal otoriteyle ilişkisini, hiyerarşik yapılanmasını ve ekonomik temellerini analiz ederken; dördüncü bölüm sürgün sonrası dönemde Kohenlik ve Levilik teşkilatının kurumsal çerçevesini, Başkohenlik müessesesini ve din adamlarının gelir düzenini incelemektedir. Sonuç kısmı ise Tanah’ın farklı katmanlarında yer alan verileri sistematik biçimde değerlendirerek, Yahudi ruhbanlık kurumunun tarihsel ve teolojik evrimini bütüncül bir yaklaşımla özetlemekte; din adamlarının kudsiyet vasfının, onların hem ritüel saflığını hem de Tanrı ile toplum arasındaki aracılık rolünü belirlediğini ortaya koymaktadır. Bütün bu yönleriyle eser, Yahudi tarihi, Eski Ahit araştırmaları, dinler tarihi ve Eski Yakındoğu çalışmalarıyla ilgilenen okuyucular için temel başvuru niteliğinde bilimsel bir katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Dinler Tarihi; Yahudilik; Tanah; Ruhbanlık Müessesesi; Kohen; Levi; Eski Ahit; Ritüel ve İbadet
Jewish Priesthood in the Tanakh Period
Historical Development and Theological Function
This book constitutes a comprehensive examination of the historical
development, institutional functioning, and theological background of
the Jewish priesthood institution during the Tanakh period from an
interdisciplinary perspective. While focusing on the institution of Jewish
clergy, the study also evaluates complementary elements such as
the ideology of kingship in Israel, the prophetic institution, liturgical
practices, the concept of religiosity, and the transformation of the religious-
political structure within a holistic framework. Drawing upon
various fields including archaeology, philology, phenomenology, and
comparative religious studies, the work surveys an extensive historical
period spanning from the Patriarchal era to the post-Babylonian exile,
analytically revealing the distinctive structure of the Jewish priestly
institution and its phased transformation.
The work consists of an introduction and four main chapters. The introduction
explicates the research methodology and sources, while
comparatively examining the priestly models in Ancient Near Eastern
religions and the early character of Israelite priesthood. The first chapter
examines in detail the institutional functions of Israelite clergy—appointment,
consecration, temple services, divinatory instruments, sacrificial
rituals, pedagogical role, and the concept of holiness. The second
chapter discusses the role of the Levites in the period extending from
the Mosaic-Aaronic tradition to the era of Judges, and the historical
dynamics pertaining to the formation of the priesthood. The third chapter
analyzes the relationship of the priesthood with political authority
during the monarchical period, its hierarchical organization, and economic
foundations, while the fourth chapter examines the institutional
framework of the priestly and Levitical organization in the post-exilic
period, the institution of the High Priesthood, and the revenue system
of the clergy. The conclusion systematically evaluates the data found
in different strata of the Tanakh, summarizing the historical and theological
evolution of the Jewish priestly institution through a holistic
viii
approach, and demonstrates that the sacred character of the clergy determined
both their ritual purity and their mediatory role between God
and the community.
In all these respects, the work offers a scholarly contribution of fundamental
reference value for readers interested in Jewish history, Old Testament
studies, history of religions, and Ancient Near Eastern studies.
Keywords: History of Religions; Judaism; Tanakh; Priesthood Institution;
Kohen; Levite; Old Testament; Ritual and Worship
İÇ SAYFALAR
