Bu eser, Arap dili fonetiğini önemli dilcilerden Muhammed el-Antaki’nin “el-Muhit fi Esvati’l-Arabiyye ve Nahviha ve Sarfiha” adlı çalışması üzerinden ele alan kapsamlı bir incelemedir. Çalışma, dilbilimsel bir tasvir sunmanın ötesine geçerek Antaki’nin ses olgusuna dair yaklaşımını tarihsel ve teorik çerçevede ortaya koymayı ve değerlendirmeyi hedeflemiştir. İlk kısımda müellif Antaki’nin hayatı, ilmi çevresi ve eserleri tanıtılmış; böylece onun dil düşüncesini şekillendiren entelektüel arka plan ortaya konmuş ve fonetik yaklaşımlarının dayandığı zemin belirginleştirilmiştir. İkinci bölümde Arap dilinde fonetik kavramı ele alınmıştır. Sesin mahiyeti, işlevi ve dil sistemi içindeki konumu klasik ve modern yaklaşımlar doğrultusunda açıklanmış; bu çerçevede sesin anatomik yönü ile dilbilimsel boyutu birlikte değerlendirilerek teorik temel güçlendirilmiştir. Üçüncü bölümde seslerde meydana gelen değişim ve dönüşüm süreçleri örnekler üzerinden incelenmiştir. Ilal, ibdal, imale, hazf, vakf ve ibtida gibi ses olayları sistematik biçimde analiz edilerek Arapça ses yapısının işleyişi somutlaştırılmıştır. Son bölümde Antaki’nin eserinden hareketle sesle ilgili özel kullanımlar, şaz, caiz ve vacip durumlar üzerinden değerlendirilmiş ve elde edilen bulgular bütüncül bir çerçevede yorumlanmıştır. Çalışma, klasik Arap dil geleneği ile fonetik yapıların işleyişini akademik bir monografi düzeyinde ortaya koyarak tamamlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Fonetik; Fonem; Sesin Oluşumu; Fer’i Ses; Ses Değişimleri
Arabic Phonetics in Muhammad al-Antaki
In the Context of His Work al-Muhit fi Aswat al-Arabiyya wa
Nahwiha wa Sarfiha
This work is a comprehensive study of Arabic phonetics based on the
classical linguist Muhammad al-Antaki’s “al-Muhit fi Aswati’l-Arabiyyah
wa Nahwiha wa Sarfiha”. The study aims to go beyond a purely
linguistic description and to evaluate al-Antaki’s approach to phonological
phenomena within a historical and theoretical framework.
In the first section that follows, the life, scholarly environment, and
works of al-Antaki are introduced; thus, the intellectual background
that shaped his linguistic thought is outlined and the foundation of his
phonetic approach is clarified. In the second section, the concept of
phonetics in the Arabic language is examined. The nature, function,
and role of sound within the language system are explained in light
of both classical and modern approaches; in this context, both the anatomical
and linguistic dimensions of sound are considered, thereby
strengthening the theoretical framework. In the third section, processes
of sound change and transformation are analyzed through examples.
Phonological phenomena such as ilal, ibdal, imala, hazf, waqf,
and ibtida are systematically examined, making the functioning of Arabic
sound structure more concrete.
In the final section, special phonetic usages derived from al-Antaki’s
work—such as shadh, jaiz, and wajib cases—are evaluated, and the
findings are interpreted within a comprehensive framework. The
study concludes as an academic monograph that presents both the
classical Arabic linguistic tradition and the functioning of phonetic
structures in an integrated manner.
Keywords: Phonetic; Phoneme; Voice System; Secondary Voice; Phonetic
Change
İÇ SAYFALAR
