Bu çalışma, İbn Hişâm’ın es-Sîretü’n-Nebeviyye adlı eserini “Sîret Kur’ân” bağlamında ele alarak, Kur’ân’ın Hz. Peygamber’in hayatına dair aktarımları ile klasik siyer rivayetleri arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, İbn Hişâm’ın eserinde Kur’ân’daki siyer anlatısını nasıl yorumladığını, tarihsel bilgilerle nasıl desteklediğini ve rivayet malzemesini hangi ölçütlerle derlediğini ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında, ilk dönem siyer âlimlerinin eserleri—özellikle İbn İshâk ve diğer rivayet aktarıcılarının metinleri—İbn Hişâm’ın aktarımları ile karşılaştırılmış; onun önceki malzemeyi nasıl ayıkladığı, yeniden düzenlediği veya geliştirdiği belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca es-Sîretü’n- Nebeviyye’nin yapısı, tematik tasnifi ve tarih yazıcılığı bakımından özellikleri ele alınmış; eserdeki anlatımın ilgili Kur’ân ayetleriyle ilişkisi değerlendirilmiştir.
Araştırmada, Kur’ân’daki siyer malzemesinin daha doğru anlaşılabilmesi için tarihsel arka planın (nüzul ortamı, toplumsal-siyasal bağlam, kültürel yapı vb.) önemine dikkat çekilmiş; bu bağlamda Hz. Peygamber döneminin toplumsal ve tarihsel koşulları incelenmiştir. Bu inceleme, Kur’ân’ın siyer bağlamındaki ayetlerinin, ilgili tarihsel çerçeve olmaksızın kronolojik, konu merkezli ve anlam bütünlüğü bakımından eksik kalacağını göstermektedir. Bütün bu değerlendirmeler ışığında çalışma, İbn Hişâm’ın siyer anlayışının salt rivayet derlemekten ibaret olmadığını; aksine Kur’ân’ın tarihsel anlatısını destekleme ve onunla uyumlu bir siyer kurgusu oluşturma çabası taşıdığını ortaya koymaktadır. Böylece es-Sîretü’n-Nebeviyye, Kur’ân’daki siyer tasavvurunu güçlendirmeyi hedefleyen seçici ve yorumlayıcı bir eser olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak bu tez, Kur’ân merkezli siyer çalışmalarına katkıda bulunmakta ve erken dönem siyer geleneği ile Kur’ân anlatısı arasındaki metinsel-bütüncül ilişkiyi vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kur’an; Siyer; Hz. Peygamber; İbn Hişâm; Esbâb-ı Nüzûl
An Introduction to the Qur’ānic Sīrah
With a Focus on Ibn Hishām
This study examines Ibn Hishām’s al-Sīrah al-Nabawiyyah within the
framework of the “Qur’ānic Sīrah,” analyzing the relationship between
the Qur’ān’s account of the Prophet Muhammad’s life and the classical
sīrah tradition. The primary aim of the research is to reveal how Ibn
Hishām interprets the Qur’ānic narrative concerning the Prophet, how
he supports it with historical material, and which criteria he employs in
compiling transmitted reports. Throughout the study, the works of early
sīrah scholars-especially those of Ibn Isḥāq and other transmitters-are
compared with Ibn Hishām’s text. Through this comparison, the study
seeks to determine how Ibn Hishām filtered, reorganized, and elaborated
upon earlier material. Additionally, the structure, thematic organization,
and historiographical aspects of al-Sīrah al-Nabawiyyah are examined,
and its relationship to relevant Qur’ānic verses is analyzed. The
research emphasizes the importance of historical background-such as
the context of revelation (asbāb al-nuzūl), socio-political circumstances,
and cultural environment-for a proper understanding of Qur’ānic material
related to the Prophet’s life. In this regard, the social and historical
conditions of the Prophet’s era are investigated. This analysis demonstrates
that Qur’ānic verses related to sīrah cannot be fully understood
in terms of chronology, thematic integrity, or meaning without their
historical context. In light of these evaluations, the study concludes that
Ibn Hishām’s approach to sīrah is not limited to merely compiling reports;
rather, it reflects an attempt to reinforce the historical narrative
of the Qur’ān and construct a coherent sīrah narrative in harmony with
it. Thus, al-Sīrah al-Nabawiyyah emerges as a selective and interpretive
work designed to strengthen the Qur’ānic conception of the Prophet’s
biography. Ultimately, this thesis contributes to Qur’ān-centered sīrah
studies by highlighting the textual and holistic relationship between
early sīrah tradition and the Qur’ānic narrative.
Keywords: Qur’ānic Sīrah; Ibn Hishām; al-Sīrah al-Nabawiyyah; Early
Islamic Historiography; Asbāb al-Nuzūl
İÇ SAYFALAR
