Tarihten de gelen birikimle, insanların pek çoğu rüyanın hayatlarıyla ilgili gizemli ipuçlarını içerdiğini düşünmektedirler. Rüyalar mistik boyutu sebebiyle geniş yelpazede pek çok insanın ve dolayısıyla bilimin ilgi alanına girmektedir. Psikoloji, nöroloji, teoloji ve felsefe rüyaları konu alan bilim dallarının başında gelmektedir. Akıl ve din arasında süregelen tartışmalar kendini rüya kavramında da göstermektedir. İslâm dininde de Kur’ān ve sünnet çizgisinde yer yer aklı aşabilen bir rüya algısı hâkimdir. Kur’ān ve sünnet başta olmak üzere çeşitli tesirler altında gelişen İslâm felsefesi farklı düşüncelerin yeşerebileceği bir ilim ortamına sahiptir. Rüya kavramı da bu ortamdan beslenen kavramların başında yer almaktadır. Çalışmamızda İslâm düşünürlerinden Kindī, Fārābī ve Ġazzālī’nin rüya kavramına yükledikleri anlamlar din ve felsefe çizgisinde mukayese edilecektir. Her ne kadar çalışmamız İslam felsefesini merkeze alsa da kitabın içeriğinde farklı disiplinlerin rüyaya bakışı da yer almaktadır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde uyku ve rüyanın mahiyeti, bilimlerin rüyaya bakışı özellikle psikoloji ve nöroloji başlıkları altında ele alınacaktır. Birinci bölümün alt başlıklarında rüya kavramının Antik Yunan’daki tarihsel gelişimi, Yahudilik, Hristiyanlık ve İslâm dinlerinin rüya kavramına bakışı incelenecektir. İslâm dini özelinde ayet ve hadislerdeki yeri vurgulanacaktır. İkinci bölümde İslâm felsefesinde rüya kavramı Kindī, Fārābī ve Ġazzālī’nin fikirleri çerçevesinde incelenecektir. Üç düşünürün rüya kavramını dayandırdıkları düşünceleri ana hatlarıyla belirtilecektir. Son bölümde ise Kindī, Fārābī ve Ġazzālī’nin rüya kavramları mukayese edilecektir. Bu çalışma ile fizik ve metafiziği ilgilendiren bir kavram olan rüya kavramına İslâm düşünürlerinin yüklediği anlamlar karşılıklı olarak ortaya konularak okuyucuya rüya hakkında geniş bir perspektif sunulacaktır.
Dreams in Kindī, Fārābī and Ghazzālī
With accumulated knowledge from history, many people believe that
dreams contain mysterious clues about their lives. Due to their mystical
dimension, dreams are of interest to a wide range of people and, consequently,
to science. Psychology, neurology, theology, and philosophy are
among the leading scientific disciplines that study dreams. The ongoing
debates between intellect and religion are also reflected in the concept
of dreams. In Islam, the perception of dreams that can transcend reason
prevails in the Qur’an and Sunnah. Islamic philosophy, which developed
under various influences, primarily the Qur’an and Sunnah, has an intellectual
environment where different ideas can flourish. The concept of
dreams is one of the foremost concepts nourished by this environment. In
our study, the meanings attributed to the concept of dreams by the Islamic
thinkers Kindī, Fārābī, and Ġazzālī will be compared in terms of religion
and philosophy. Although our study focuses on Islamic philosophy,
the book also includes perspectives on dreams from different disciplines.
Our study consists of three chapters.
The first section will address the nature of sleep and dreams, focusing
on the scientific perspectives on dreams, particularly under the headings
of psychology and neurology. The subheadings of the first section will
examine the historical development of the concept of dreams in Ancient
Greece and the perspectives on the concept of dreams in Judaism, Christianity,
and Islam. Its place in verses and hadiths will be emphasized,
specifically in the Islamic religion. In the second chapter, the concept of
dreams in Islamic philosophy will be examined within the framework of
the ideas of Kindī, Fārābī, and Ghazzālī. The main ideas on which the
three thinkers based their concept of dreams will be outlined. The final
section will compare the concepts of dreams held by Kindī, Fārābī, and
Ghazzālī. This study will present the meanings attributed to the concept
of dreams, a concept that concerns both physics and metaphysics, by Islamic
thinkers, offering the reader a broad perspective on dreams.
Keywords: Dream; Ghazālī; Gazzali; Gazali; Fārābī; Farabi; Al-Farabius;
Alpharabius; Kindī; Kindi; Al-Kindi; Psychology; Norology; Mysticism
İÇ SAYFALAR
