Ekolleşme Öncesi İslam Düşüncesi adlı bu çalışma, İslam düşüncesinde günümüze kadar ortaya çıkan siyasî ve itikadi, fıkhî ve ameli, felsefi, ahlakî akım ve akolleri bütün yönleriyle inceleyecek “İslam Düşüncesinde Ekol ve Akımlar” adlı projenin ilk kitabıdır. İslam düşüncesinin erken dönemini bütüncül bir perspektifle ele almak, yalnızca tarihsel bir merakın değil, aynı zamanda bugünün tartışmalarını anlamlandırmanın da temel şartıdır. Ekolleşme Öncesi İslam Düşüncesi adlı bu eser, Müslüman entelektüel mirasının henüz ekolleşme ve kurumsallaşma süreçlerinin oluşmadığı ilk safhalarını, disiplinler arası bir bakışla incelemektedir. Elinizdeki kitap, İslam düşüncesi, erken dönem, ekolleşme, entelektüel miras ve etkileşim kavramlarını merkeze alarak, söz konusu dönemin zihinsel dokusunu bütün yönleriyle görünür kılmayı hedeflemektedir. Farklı alanlarda uzman akademisyenlerin katkılarıyla hazırlanan bu çalışma, İslam düşüncesinin teşekkül şartlarını, ana kaynaklarını ve gelişim seyrini tek bir çizgiye indirgemeyen kapsayıcı bir yaklaşım sunmaktadır. Kitapta yer alan bölümler ekolleşme öncesi dönemdeki düşünsel çeşitliliği ortaya koymaktadır. Kur’ân’ın belirleyici rolünden Hz. Peygamber’in örnekliğine; sahabe ve tabiînin katkılarından ilk siyasi-toplumsal ayrışmalara ve fırkalaşma öncesi içtihat faaliyetlerine kadar uzanan geniş bir yelpaze, niteliksel bir bütünlük içinde ele alınmaktadır. “İslam Düşüncesinde Ekol ve Akımlar” adlı çalışmaya sağlam bir zemin oluşturması amacıyla İslam düşüncesinde gelenekçi-zahiri, batınî-irfanî ve akılcı zihniyet ve yansımalarının her birine ait üç makale bulunmaktadır. Bu yönüyle eser, okuyucusuna hem tarihsel bağlamı hem de düşünsel dinamikleri birlikte kavrama imkânı vermeyi amaçlamaktadır. Kitap, sadece akademik bir ilgiye değil, aynı zamanda güncel tartışmalara yön veren arka planı anlamak isteyen her okuyucuya hitap etmektedir. Bu yönüyle de İslam düşüncesinin köklerini, gelişim çizgisini ve çeşitlenen entelektüel arayışları sağlam bir zeminde kavramak için önemli bir başvuru kaynağı olma niteliği taşımaktadır.
Anahtar kelimeler: İslam düşüncesi, erken dönem, ekolleşme, zümreleşme, entelektüel miras, düşünce gelenekleri, Zahirilik, Batınî-İrfanîlik, Akılcılık ve zihniyet
Schools and Movements in Islamic Thought-1
Pre-Sectarian Islamic Thought
Pre-Sectarian Islamic Thought is the first volume of the project entitled
Schools and Movements in Islamic Thought, which aims to examine the
political-theological, juridical-practical, philosophical, and ethical trends
and schools that have emerged throughout the history of Islamic
thought.
The book focuses on the formative period of Islamic thought, a phase
in which sectarian crystallization, school formation, and institutionalization
had not yet fully taken shape. Addressing this period from a
holistic and interdisciplinary perspective is essential not only for historical
analysis but also for understanding the intellectual background of
contemporary debates.
Centering on key concepts such as Islamic thought, the formative
period, pre-sectarian dynamics, intellectual heritage, and interaction,
the volume seeks to elucidate the mental and conceptual framework
of early Islam. Prepared with contributions from scholars specializing
in different fields, the work adopts an inclusive approach that
avoids reducing early Islamic intellectual history to a single, linear
narrative.
The chapters explore the diversity of intellectual orientations prior
to sectarianization, examining the normative authority of the Qurʾān,
the exemplary role of the Prophet Muhammad, the contributions of
the Companions and the Successors, early socio-political divisions,
and practices of juridical reasoning (ijtihād) before the emergence
of established sectarian boundaries. In order to provide a conceptual
foundation for the broader project Schools and Movements in Islamic
Thought, the volume includes three articles addressing the early manifestations
of traditionalist-literalist, esoteric-gnostic, and rationalist
mentalities.
Addressed to both specialists in the history of Islamic sects and readers
interested in the intellectual background of current discussions, this volume
serves as a concise and reliable reference for understanding the
roots, trajectories, and plurality of early Islamic thought.
Keywords: Islamic thought, formative period, pre-sectarianism, group
formation, intellectual heritage, traditions of thought, Literalism (Ẓāhirism),
Esoteric-Gnostic thought, Rationalism, mentality
İÇ SAYFALAR
