Bu araştırmanın konusu örgün din öğretiminin yetiştirmek istediği insan profilini birey ve toplum merkezli ideolojik unsurlar açısından ele alıp incelemektir. Bu doğrultuda araştırmanın temel problemini “Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersleri, birey ve toplum merkezli ideolojiler açısından nasıl bir insan yetiştirme potansiyeline sahiptir?” sorusu oluşturmuştur. Bu bağlamda araştırmanın amacı da ortaöğretim DKAB derslerinin yetiştirmek istediği insan profilini birey ve toplum merkezli ideolojik unsurlar açısından deşifre etmektir. Türkiye’de din öğretiminin politik boyutuyla ilgili çeşitli çalışmalar olmasına rağmen ideoloji tasnifi üzerinden örgün din öğretiminin analizine odaklanan herhangi bir çalışmanın olmaması, bu araştırmanın özgün değerini oluşturmaktadır. Çalışmanın temel problemine cevap bulmak adına nitel araştırma yöntemlerine başvurulmuştur. Bu bağlamda araştırmada durum çalışması deseni kullanılmış; veri kaynakları olarak 2018 DKAB Öğretim Programı, ders kitapları ve DKAB öğretmenleri seçilmiştir. Araştırmada veri toplama tekniği olarak doküman analizi ve görüşme tekniklerinden yararlanılmıştır. Program ve ders kitaplarından veri toplamak için kontrol listeleri; öğretmenlerin görüşlerine ulaşmak için de yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, içerik analizi ölçütlerine göre değerlendirilmiş ve kimlik, otorite, özgürlük, adalet-eşitlik, kendini gerçekleştirme ile epistemik yaklaşım ve eleştirel düşünme olmak üzere altı temada incelenmiştir. Araştırma sonucunda kimlik ve otorite temalarında toplum merkezli ideolojik unsurların; özgürlük, adalet-eşitlik ve kendini gerçekleştirme temalarında ise birey merkezli ideolojik unsurların daha baskın olduğu tespit edilmiştir. Epistemik yaklaşım ve eleştirel düşünme teması bağlamında diğer temalardan farklı olarak birey ve toplum merkezli ideolojik unsurların daha dengeli bir dağılım gösterdiği ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Din eğitimi; 2018 DKAB Öğretim Programı; ders kitapları; DKAB öğretmenleri; birey merkezli ideoloji; toplum merkezli ideoloji
The Individual and Society Vision in Religious Education
This research examines the human profile that formal religious education aims to educate
in terms of individual and society-centered ideological elements. In this context, the
main problem of the research is “What kind of a person do secondary education Religious
Culture and Moral Knowledge courses have the potential to raise in terms of individual
and society-centred ideologies?”. Accordingly, the aim of the research is to decipher the
human profile that secondary school DKAB courses aim to train in terms of individual
and society-centered ideological elements. Although there are various studies on the political
dimension of religious education in Turkey, there is no study that focuses on the
analysis of formal religious education through the classification of ideology. This situation
constitutes the original value of the research. Qualitative research methods were used
to find answers to the main problem of the study. In this context, the case study design
was used in the research; 2018 DKAB Curriculum, textbooks and DKAB teachers were
selected as data sources. In the research, document analysis and interview techniques
were used as data collection techniques. Checklists were used to collect data from the
curriculum and textbooks, and a semi-structured interview form was used to obtain teachers’
views. The findings were evaluated according to content analysis criteria and analyzed
under six themes: identity, authority, freedom, justice-equality, self-actualization,
epistemic approach, and critical thinking. As a result of the research, it was determined
that society-centred ideological elements were more dominant in the themes of identity
and authority, and individual-centred ideological elements were more dominant in the
themes of freedom, justice-equality, and self- actualization. In the context of the theme of
epistemic approach and critical thinking, unlike the other themes, it was revealed that individual
and society-centred ideological elements showed a more balanced distribution.
Keywords: Religious education; 2018 DKAB curriculum; textbooks; DKAB teachers; individual-
centred ideology; society-centred ideology
İÇ SAYFALAR
