İslâm tarihi boyunca İslâm düşüncesinde çeşitli yorum farklılıkları var olagelmiştir. Bu farklılıklara neden olan etkenler insanın düşünce yapısı ve dini metinlerin anlaşılma biçiminden kaynaklanan sebepler olduğu gibi; sosyal, kültürel, coğrafi ve siyasi sebepler de bu etkenler arasında yer almıştır. Bu yorum farklılıkları sonucunda birbirinden farklı birçok mezhep, fırka ve dini akımlar oluşmuştur. Çalışmamızda çağdaş İslâmi bir akım olarak ele aldığımız ve ülkemizde genellikle 19’cular olarak nitelendirilen grup tanıtılmaya çalışılacak; 19’cuların nasıl ortaya çıktığı, tarihsel arka planı, Türkiye’deki varlığı ve çalışmaları konu edilecektir. Çağdaş İslâmî bir topluluk olan 19’cuların din anlayışları, dini anlama biçimleri ve savundukları matematiksel 19 sistemi bu çalışmada tanıtılacaktır. Ayrıca matematiksel 19 sisteminin savunucuları ve bunların Türkiye’de nasıl bir etkiye sahip oldukları anlatılacaktır. Çalışmamıza konu olan 19’cuların temel iddiaları Kur’ân’ın matematiksel bir şifre ile korunduğudur. Kur’ân’ı bilgisayar ortamına aktaran Mısırlı biyokimyager Reşâd Halîfe (ö. 1990), Kur’ân’ın matematiksel olarak şifrelendiğini iddia etmektedir. Bu iddiaları dünya çapında çeşitli kesimler tarafından kabul edildiği gibi Türkiye’de de bazı kişiler tarafından bu iddialar kabul görmüş ve bu kişiler bu iddianın savunucusu haline gelmişlerdir. Türkiye’ye bu akımı duyuran ve mezkûr anlayışın sıkı bir savunucusu olan kişi ise Edip Yüksel’dir. 1980’li yıllarda Reşâd Halîfe’den etkilenen Edip Yüksel, radikal bir iddia ortaya koyarak “Kur’ân Bize Yeter” düşüncesini benimseyerek bütün geleneği reddetmiştir. Bu bağlamda 19’cular sünneti bağlayıcı bir delil olarak kabul etmeyip sert bir dille eleştirmişlerdir. “Kur’ân metninin 19 sayısına dayanan matematiksel bir şifreyle şifrelendiği ve bu yolla korunduğu” temel görüşünden neş’et eden düşüncenin taraftarları, geçen zaman içinde sünnet ve hadis metinlerinin dini kaynaklığı, Kur’ân tefsirinde farklı bir yaklaşım, tasavvuf geleneğine olumsuz bakış, bilimsel veri ve teknik bazı gelişmeleri dini kaynaklık bakımından kullanma ve yaygın-bilinen anlayıştan farklı amelî uygulamalar ile müstakil bir İslâmî-dini cemaat/topluluk hüviyetine bürünmüş görünmektedir.
Anahtar Kelimeler: Reşâd Halîfe; Edip Yüksel; Matematiksel Sistem; 19’culuk; Ondokuz
Throughout Islamic history, various interpretive differences have existed
within Islamic thought. These differences have arisen not only from
factors related to human modes of reasoning and approaches to understanding
religious texts, but also from social, cultural, geographical,
and political conditions. As a result of such interpretive divergences,
numerous sects (madhhab), factions (firqa), and religious movements
have emerged.
In this study, the group commonly referred to in Türkiye as the “19ers”
is examined as a contemporary Islamic movement. The study aims to
introduce this group by addressing the circumstances of its emergence,
its historical background, its presence in Türkiye, and its activities. As
a contemporary Islamic community, the 19ers’ understanding of religion,
their approach to interpreting religious sources, and the so-called
Mathematical Code 19 that they advocate are analyzed. In addition, the
proponents of the Mathematical 19 system and the nature of their influence
within Türkiye are discussed.
The central claim of the 19ers examined in this study is that the Qurʾān
is divinely preserved through a mathematical code. Rashad Khalifa (d.
1990), an Egyptian biochemist who transferred the Qurʾānic text into a
computerized format, asserted that the Qurʾān is mathematically encoded.
While these claims have been accepted by certain circles worldwide,
they have also found supporters in Türkiye, where some individuals
adopted and actively defended this view. The figure who introduced
this movement to Türkiye and became one of the most prominent advocates
of this approach is Edip Yüksel. Influenced by Rashad Khalifa in
the 1980s, Edip Yüksel advanced a radical claim by adopting the notion
that “the Qurʾān Alone Is Sufficient,” thereby rejecting the entirety of
the Islamic tradition. Within this framework, the 19ers have not accepted
the Sunnah as a binding religious source and have subjected it to
sharp criticism.
Arising from the fundamental assertion that “the Qurʾānic text is encoded
and preserved through a mathematical system based on the number
19,” the adherents of this perspective have, over time, developed
distinctive positions on several key issues. These include the religious
authority of the Sunnah and ḥadīth literature, an alternative approach
to Qurʾānic exegesis, a negative stance toward the Sufi tradition, the
utilization of scientific data and certain technological developments as
sources of religious validation, and practical religious applications that
diverge from widely accepted norms. Consequently, the 19ers appear
to have assumed the characteristics of an independent Islamic religious
community or movement.
Keywords: Rashad Khalifa; Yüksel Edip; Mathematical System; 19ers;
Nineteen
İÇ SAYFALAR
