Yapay Zekâ ve İslam Hukuku Arasında Yeni Bir Kavramsal Çerçeve Algoritmik Fonogram Dil
Teknolojik algoritmik mantıksal ve matematiksel fonogram dil; harfe, sayıya, noktalama işaretlerine ve görüntüsel sembole dayalıdır. Kısaca önerilmek istenilen algoritmik fonogram dil gerek harici gerekse bilgisayardaki sembolik desen ya da işaretleme dili aracıdır. Bu anlamda kadim insanlık tarihinde, sesin ve sesin dışında anlam ve işaretleme mantığına dayalı çivi yazısı gibi sembol, renk, ses ve ton çeşitleri, işaret ve şekillere aktarılması (şekil tanıma) bilgisayar mantığından farklı değildir. Sonuçta her iki mantığın hâkim olduğu düşünce algoritmik biçimsel mantıksal ve matematiksel sembolik dile bağlı kodlama, işaretleme ve adreslemedir. Algoritmalar sayesinde bilgisayarların sayısal iletişiminde bilgi aktarımının ana biçimi olan yalnızca rakamlar ve harfler değil, görüntü, video, ses ve benzeri her türlü bilgi sayısal gösterim olarak saklanmakta, işlenmekte ve bir yerden bir yere aktarılmaktadır. Sayısal işlem çok miktarda veri doğurduğundan olsa gerek karmaşık ve hacimli veri analizinde yapay öğrenmeyi geliştirecek sonuç vermiş ve bu sayede veri taşması veya sarsıntısının (dataquake) önüne geçilmeye çalışılmıştır. Yapay öğrenmenin olabilmesi için zekâya ihtiyaç vardır. Zekâ bu anlamda, bazı karmaşık formüllerden değil ancak basit, anlaşılır algoritmaların sabırlı ve sürekli kullanımından kaynaklanır. Bunun en çarpıcı örneği ise makine öğrenmesinin alt kolu ve belirli görevlerde uzmanlaşmış bir yöntem olan derin öğrenmedeki büyük başarıdır.
Teknolojik İslam hukuku dili ve yazımı vahye ve bilimsel araştırma yöntemlerine (akıl) bağlı olduğu kadar ilgili alan uzmanlarının ortaya koyduğu sözdizimine ait dil yaklaşımıyla doğrudan bağlantılı ve etkilidir. Teknolojik dil olan algoritmik fonogram dile hukuk/İslam hukuku açısından anlamlı birer nesne ve olgu şeklinde yaklaşılması fikrine göre teknolojinin hukuk/İslam hukuk dili bu sözdizimiyle oluşturulacaktır. Hukuk/İslam hukuku ve dilin (lafız/yorum) birbiri ile olan ilişkisi bilinçli bir şekilde tasarlanmıştır. Bu yaklaşıma göre algoritmik mantıksal ve matematiksel fonogram dilin ana noktaları üzerine yoğunlaşarak hukuki/İslam hukuku dil ve yarar tespitinde bulunulmaya çalışılmıştır. Hukuk/İslam hukuku dili, uzmanlık dil ile günlük dil arasında köprü olan bir değerdir ve temelde hukuki/İslam hukukuna ait epistemik katmanı içinde barındıran kendine özgü özel bir sözdizimidir. Algoritmik fonogram dil de bu anlamda teknolojik dile bağlı bilinçli mimari bir tasarım olmaktadır.
A New Conceptual Framework Between
Artificial Intelligence and Islamic Law
Algorithmic Phonogram Language
The Law on Intellectual and Artistic Works No. 5846 defines the terms
“work,” “author,” “derivative work,” “compilation work,” “fixation,”
“phonogram,” “computer program,” “interface,” “interoperability,” “related
rights,” and “neighboring rights” under the heading “Definitions.”
According to this Law, fixation is the process of recording sounds or
sound representations or sounds and images in a way that can be understood,
reproduced, or transmitted to a medium. A phonogram is defined
as a sound carrier medium on which sounds or other sounds or sound
representations in a performance are fixed, except for sound fixations in
audiovisual works such as cinematographic works.
A computer program refers to a set of computer instructions arranged
in such a way as to enable a computer system to perform a specific
operation or task, and the preparatory work (algorithmic logical and
mathematical language) that enables the formation and development
of this set of instructions. In computer technology, an interface refers
to the program sections that create mutual interaction and connection
between the hardware and software elements of a computer. Again,
in relation to computer technology, interoperability refers to the functional
cooperation and interaction of computer program sections and
the mutual use capability of the information exchanged. It is necessary
to understand what is expressed in the Law and in the phenomenon
of artificial intelligence from the perspective of the general theory of
Islamic law.
This study examines the concept of algorithmic phonogram legal language
and the idea of legal benefit, which proposes a new conceptual
framework between artificial intelligence technologies and law/Islamic
law. Based on the idea of technological legal language, the aim is to
create a social legal argument based on widespread social impact. Thus,
with the idea of algorithmic phonogram language, the aim is to contribute
to the literature created by artificial intelligence in the social
viii
sciences, to establish consistency and cooperation in the level of understanding
of artificial intelligence systems by social scientists in the field
of engineering, and to propose a new concept that could be included in
rulings and fatwas based on the general theory of Islamic law in cases
involving technological issues related to artificial intelligence that are
subject to law. It has been considered that a phrase (illet/örf) should
be included in a proposal for a new concept that could be included in
rulings and fatwas based on the general theory of Islamic jurisprudence.
The algorithm that constitutes this expression (illet/örf) draws attention
to the similarity between the logical and mathematical thinking
presented in the technological language reflection of the algorithmic
phonogram language approach and the fundamental formal symbol or
symbol logic created to express sound (the objectification of sound and
whether it is a commodity or not). It has been argued that cultural
phenomena in the shaping of sound and scientific algorithmic computer-
based approaches are created based on the same logic.
In the issue of technological language identification related to legal language
and fundamental artificial intelligence concepts in Islamic law,
an assessment of technological language that will affect Islamic law was
conducted, addressing the impact of algorithmic phonogram language
on legal applications and focusing on how a theoretical perspective on
algorithmic phonogram language should be from an Islamic law perspective.
In this sense, an attempt was made to reach a conclusion based
on definitions considered relevant to the subject in Islamic law theory.
In the conclusion, the idea that the term “endurable electronic harm”
could be a concrete legal benefit of algorithmic phonogram language
was attempted to be linked to the theoretical level.
Keywords: Law; Islamic Law; Artificial Intelligence; Algorithm; Phonogram;
Rebus
İÇ SAYFALAR
