XVII. yüzyıl Osmanlı ilim ve edebiyat dünyasının önde gelen simalarından Veysî’nin Dürretü’t-tâc fî sîreti sâhibi’l-mi‘râc adlı eseri, Osmanlı dönemi siyer yazıcılığının dikkat çekici örneklerinden biridir. Bu kitapta Dürretü’t-tâc, klasik siyer geleneğiyle ilişkisi, Veysî’nin siyer anlayışı ve Osmanlı kültür hayatındaki tesiri çerçevesinde ele alınmaktadır. Müellifin ilmî birikimi ve kaynak kullanımı üzerinde durularak eserin Osmanlı siyer literatürü içerisindeki yeri belirlenmektedir. Kitapta metin merkezli ve karşılaştırmalı bir yaklaşım benimsenerek Dürretü’t-tâc, klasik siyer geleneğinin temel kaynaklarından İbn Hişâm’ın es-Sîretü’n-nebeviyye’siyle mukayese edilmektedir. Bunun yanında eserin yazma ve matbu nüshaları ile Dürretü’t-tâc etrafında teşekkül eden zeyil literatürü incelenmekte, böylece eser yalnızca müstakil bir siyer metni olarak değil, zaman içerisinde oluşan geniş bir metin geleneğinin merkezinde değerlendirilmektedir. Veysî, klasik siyer rivayetlerini büyük ölçüde muhafaza etmekle birlikte bunları tasavvufî, ahlâkî ve edebî unsurlarla yeniden yorumlamıştır. Bu yönüyle Dürretü’t-tâc, tarihî bilgi aktarmanın ötesinde okuyucuda Hz. Peygamber’e yönelik muhabbet ve bağlılığı güçlendirmeyi amaçlayan bir eser hüviyeti kazanmıştır. Eser etrafında kaleme alınan zeyiller ve geniş nüsha ağı da Dürretü’t-tâc’ın Osmanlı döneminde kazandığı yaygınlık ve tesiri ortaya koymaktadır. Bütün bu özellikleriyle Dürretü’t-tâc, klasik siyer mirasını Osmanlı ilim, edebiyat ve kültür dünyasının dinamikleri içerisinde yeniden şekillendiren; klasik siyer geleneği ile Osmanlı siyer anlayışı arasında köprü kuran kurucu ve etkili metinlerden biri olarak öne çıkmaktadır.
Anahtar kelimeler: Veysî; Dürretü’t-tâc; Siyer; Osmanlı Siyer Yazıcılığı; Hz. Muhammed; Zeyil Geleneği
Classical-Period Ottoman Sirah Writing
A Study on Dürretü’t-tâc and its Supplements
Veysî’s Dürretü’t-tâc fî Sîreti Sâhibi’l-Miʿrâc is one of the notable examples of Ottoman sīra literature produced in the seventeenth century. This book examines Dürretü’t-tâc with particular reference to its relationship with the classical sīra tradition, Veysî’s understanding of sīra, and the work’s influence on Ottoman cultural life. By considering the author’s scholarly background and use of sources, it seeks to situate the work within the broader tradition of Ottoman sīra literature.
Adopting a text-centred and comparative approach, the book compares Dürretü’t-tâc with Ibn Hishām’s al-Sīra al-Nabawiyya, one of the foundational works of the classical sīra tradition. It also examines the manuscript and printed copies of Dürretü’t-tâc as well as the zayl literature that developed around it. In this way, the work is considered not merely as an individual sīra text but as the centre of a broader textual tradition that evolved over time.
While largely preserving the narratives transmitted through the classical sīra tradition, Veysî reinterpreted them through Sufi, ethical, and literary perspectives. In this respect, Dürretü’t-tâc goes beyond the transmission of historical information and assumes a character intended to strengthen the reader’s love for and attachment to the Prophet Muhammad. The zayls composed in continuation of the work and its extensive manuscript transmission further demonstrate the wide circulation and influence that Dürretü’t-tâc attained in the Ottoman period.
With these characteristics, Dürretü’t-tâc stands out as a formative and influential text that reshaped the classical sīra heritage within the scholarly, literary, and cultural dynamics of the Ottoman world, thereby establishing a bridge between the classical sīra tradition and the Ottoman understanding of the Prophet’s biography.
Keywords: Veysî; Dürretü’t-tâc; Sīra; Ottoman Sīra Literature; Prophet Muhammad; Zayl Tradition
İÇ SAYFALAR
