Orman Yangınlarında Görev Alan Personelin Dinî Problem Çözme Stilleri Üzerine Nitel Bir Saha Araştırması
Çalışmanın amacı Türkiye’de meydana gelen orman yangınlarında görev alan Orman Genel Müdürlüğü ile itfaiye personelinin dinî problem çözme stillerini nasıl deneyimlediklerini nitel bir yaklaşımla fenomenolojik hassasiyetle derinlemesine keşfetmektir. Bunun yanı sıra Orman Genel Müdürlüğü ve itfaiye personelinin orman yangını süresince yaşadıklarını anlamlandırmada dinin etkisinin anlaşılmasını sağlamaktır. Bu çalışma, hayati risk taşıyan bir görevi icra eden meslek grubunun ölümcül yaşam olayları ile karşı karşıya kaldığında hem dinî problem çözme stillerinin anlaşılmasını hem de bu süreçte sabır, tevekkül, kader, şükür gibi dinî kavramlarla nasıl ilişkilendirildiğinin anlaşılmasını sağlayarak gelecek araştırmalar için destek verme hedefindedir. Çalışmanın ana problemi “Orman yangınlarında görev alan personel, dinî problem çözme stillerini nasıl deneyimlemektedir ve bu deneyimi nasıl anlamlandırmaktadır?” şeklindedir. Çalışma grubunu amaçlı örnekleme yönteminden ölçüt örnekleme tekniği seçilen Türkiye’de 2021 ve sonraki yıllarda meydana gelen orman yangınlarında fiilen görev alan Orman Genel Müdürlüğü ve itfaiye personeli oluşturmaktadır. Çalışma grubunu yaş ortalaması 40,1 olan 31 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler sonucunda bulguların 9 tema etrafında şekillendiği tespit edilmiştir. Katılımcıların inancı cesaret kaynağı olarak anlamlandırdığı ve çaresizlik yaşanan durumlarda Allah’a yöneldikleri tespit edilmiştir. Katılımcılar, orman yangınını kader, takdir-i İlâhi, imtihan ile insan hatası, sorumsuzluk çerçevesinde ifade etmekte, orman yangınına müdahale esnasında kendi sorumluklarını yerine getirip takdiri Allah’a bırakmaktadır. Süreç boyunca öz-yönlendirici stilin sürekli kullanılmadığı görülürken, devreden, işbirlikçi ve teslimiyetçi stilin kullanıldığı ve yaşanan duruma göre stiller arası geçiş yapıldığı tespit edilmiştir. Katılımcı anlatılarında İslâmi emanet, vekâlet ve halifelik anlayışına dayalı bir sorumluluk/anlamlandırma örüntüsünün oluştuğu tespit edilmiştir. Emanet, halifelik, sorumluluk ve Allah’ın mülkünü koruma şeklindeki anlatılar, söz konusu örüntünün dinî-kültürel bağlama duyarlı olduğunun işareti olabilir.
Anahtar Kelimeler: Din Psikolojisi; Dinî Problem Çözme Stilleri; Afet; Orman; Yangın
A Qualitative Field Study on the Religious Problem-Solving Styles
of Personnel Who Served in the Forest Fires
The aim of this study is to explore in depth, through a qualitative approach
and with phenomenological sensitivity, how personnel of the
General Directorate of Forestry (Orman Genel Müdürlüğü, OGM) and
fire-service who served in the forest fires that have occurred in Türkiye
experience their religious problem-solving styles. Beyond this, it
seeks to examine the role of religion in how these OGM and fire-service
personnel make sense of what they lived through during the forest fires.
This study aims to contribute to future research by examining how
members of an occupational group engaged in life-threatening duties
employ religious coping styles when confronted with fatal life events,
as well as how they relate these experiences to religious concepts, including
patience (sabr), reliance on God (tawakkul), fate (qadar), and
gratitude (shukr). The study’s central research question is: “How do
personnel who served in forest fires experience their religious problem-
solving styles, and how do they make sense of this experience?”
The study group was constituted through criterion sampling, a purposive
sampling technique, and comprises General Directorate of Forestry
and fire-service personnel who actively served in the forest fires that
occurred in Türkiye in 2021 and in subsequent years. It consists of 31
participants with a mean age of 40.1. The semi-structured interviews
conducted with the participants showed that the findings took shape
around nine themes. The findings indicate that participants understood
their faith as a source of courage and turned to God in situations where
they experienced helplessness. They framed the forest fires within
notions of fate (kader), divine decree (takdir-i İlâhi), and divine trial
(imtihan), as well as human error and negligence; while responding to
the fires, they fulfilled their own responsibilities and left the outcome
to God. Throughout the process, the self-directing style was not used
consistently, whereas the deferring, collaborative, and surrender styles
were employed, with participants shifting between styles according to
the situation at hand. In the participants’ accounts, a pattern of responsibility
and meaning-making grounded in the Islamic understanding
of trust (emanet), deputyship (vekâlet), and vicegerency (halifelik) was
identified. Narratives centered on sacred trust, vicegerency, responsibility,
and safeguarding God’s dominion may signal that this pattern is
attuned to its religious-cultural context.
Keywords: Psychology of Religion; Religious Problem-Solving Styles;
Disaster; Forest; Fire
İÇ SAYFALAR
