Bu eser, Türkiye’de hâfızlık eğitiminin köklü merkezlerinden biri olan Rize ilindeki Kur’an kurslarını tarihî, pedagojik ve sosyolojik boyutlarıyla ele alan kapsamlı bir saha araştırmasıdır. Çalışma, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi tarafından desteklenen iki akademik projenin ürünü olup nitel araştırma yöntemiyle hazırlanmıştır. Kitapta Rize’de faaliyet gösteren altı Kur’an kursu –Pekmezli, Kendirli, Mataracı, Taşçıoğlu Camii, Tütüncüler Köyü ve Ortaköy Hacı Hâfız Yusuf Yılmaz Kur’an Kursları– tarihçeleri, fizikî yapıları, gelir kaynakları, öğrenci ve öğretici profilleri ile eğitim modelleri açısından detaylı şekilde incelenmiştir. Araştırma sürecinde yarı yapılandırılmış görüşmeler, belge analizleri ve yerinde gözlemlerden faydalanılmış; kursların birey ve toplum üzerindeki etkileri çok boyutlu bir perspektifle değerlendirilmiştir. Çalışma, sadece pedagojik süreçleri değil, aynı zamanda hâfızlık eğitiminin bireylerin özgüven, disiplin ve toplumsal sorumluluk gibi değerleri kazanmasındaki rolünü de gözler önüne sermektedir. Ayrıca Kur’an kurslarının, bulundukları çevrede sosyal dayanışma ve manevî rehberlik merkezi olarak işlev gördüğü ortaya konulmuştur. Kitap, literatürdeki eksikliği gidermekle kalmayıp, yerel düzeyde yürütülen hâfızlık eğitimine dair özgün ve sistematik veriler sunarak hem akademisyenler hem de din eğitimi alanında çalışanlar için önemli bir kaynak işlevi görmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kıraat; Hafızlık Eğitimi; Rize; Kur’an Kursları; Türkiye’deki Dini Kurumlar; Nitel Araştırma; Dini Eğitimin Sosyal Etkisi
The Deep-Rooted Tradition of Rize Hifz Qur’an Courses
Historical Process, Educational Approaches and Participant
Perspectives
This book is a comprehensive field study that explores Qur’an memorization
(ḥifẓ) education in the province of Rize -one of Turkey’s long-established
centers of traditional Islamic learning- from historical, pedagogical,
and sociological perspectives. The work is the outcome of two
academic projects supported by Recep Tayyip Erdoğan University and
is based on qualitative research methods.
The study examines six Qur’an schools operating in Rize -namely, Pekmezli,
Kendirli, Mataracı, Taşçıoğlu Mosque, Tütüncüler Village, and
Ortaköy Hacı Hafız Yusuf Yılmaz Qur’an Courses—in terms of their historical
development, physical infrastructure, financial resources, student
and instructor profiles, and educational models. Semi-structured
interviews, document analysis, and on-site observations were used to
collect data. The impact of these institutions on both individuals and
the wider community is assessed through a multidimensional lens.
The book goes beyond merely focusing on pedagogical processes; it also
highlights how ḥifẓ education contributes to personal development by
fostering self-confidence, discipline, and a sense of social responsibility.
Moreover, it shows how these Qur’an schools serve as centers of social
cohesion and spiritual guidance in their local communities.
By addressing a significant gap in the literature, this work not only
documents the unique characteristics of ḥifẓ education in Rize but also
provides original and systematic data, making it a valuable resource
for both academics and practitioners working in the field of Islamic
education.
Keywords: Qirā’ah; Hifz Educatio; Rize; Qur’an Courses;, Religious Institutions
in Turkey; Qualitative Research; Social Impact of Religious
Education
İÇ SAYFALAR
