Felsefe tarihi boyunca kendisini ve etrafındakileri anlamaya çalışan insan, ontoloji ve epistemolojiyi sorularına verdiği cevaplara oranla biçimlendirmiştir. İnsan merkezli düşünme biçimi olarak hümanizm, özne dışında kalan her şeyi araçsallaştırma ve değerden düşürmeye sebep olmuştur. İnsan merkezli öznellik, sadece insan olmayanları dışladığı için değil, aynı zamanda belli bir insan tipi dışında kalan insanları dışladığı için de eleştirilmiştir Hümanist öznelliğe tepki olarak ortaya çıkan posthümanizm, insanı ve diğer var olanları ontolojik açıdan yeniden konumlandırmaya girişir. Özne-nesne düalitesini yıkarak özneler çokluğunu ikame etmeye çalışır. Sorunu sadece insanı merkeze almakta değil, her şeyi diyalektik bir denklem içerisinde düşünmekte görür. Bu sebeple düalist bir varlık anlayışını birçok felsefi birikimden ve disiplin dallarından faydalanarak monist, materyalist bir varlık anlayışıyla değiştirmeye
çalışır. Bu çalışmada öncelikle posthümanizmin karşıtı olan hümanizme değinilmiş ve sonrasında posthümanizmin felsefi kökenlerinin izi sürülerek posthümanist ontoloji serimlenmiştir. Çalışmanın amacına uygun olarak da felsefi posthümanizmin yeni bir akım olmaktan ziyade postmodern düşüncenin radikalleşmesi olarak zuhur ettiği ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Hümanizm; Posthümanizm; Postmodernizm; Özne; Ontoloji; Feminizm; Yeni Materyalizm
The Deterritorialization of the Subject
Philosophical Posthumanism
Throughout the history of philosophy, humans, in their attempt to understand
themselves and their surroundings, have shaped their modes
of thought according to the answers they provided to questions of ontology
and epistemology. Humanism, as an anthropocentric way of thinking,
has led to the instrumentalization and devaluation of everything
outside the subject. However, anthropocentric subjectivity has been
criticized not only for excluding non-human entities but also for marginalizing
certain types of humans. Emerging as a reaction to humanist
subjectivity, posthumanism seeks to reposition humans and other beings
ontologically. It aims to dismantle the subject-object dualism and
replace it with a plurality of subjects. Posthumanism sees the problem
not merely as centering the human but as understanding everything
within a dialectical framework. For this reason, it attempts to replace
the dualistic understanding of being with a monist and materialist ontology,
drawing on various philosophical traditions and disciplines. In
this study, first of all, humanism-the counterpart of posthumanism-is
discussed, followed by tracing the philosophical roots of posthumanism
and outlining the posthumanist ontology. In line with its aims, the
study argues that, that philosophical posthumanism emerges not as a
new movement but rather as a radicalization of postmodern thought.
Keywords: Humanism; Posthumanism; Postmodernism; Subject; Ontology;
Feminism; New Materialism
İÇ SAYFALAR
