Etnisite, Din ve Toplumsal Cinsiyetin Kesişiminde Erkeklik
Erkekliğe dair akademik yoğunlaşma son yıllarda artmaktadır. Disiplinler arası bir araştırma sahasına hitap eden erkeklik araştırmaları, sosyoloji, psikoloji, kadın çalışmaları gibi birçok alandan beslenmektedir. Ataerkil güç hiyerarşisinde kadınların pratiklerine odaklanan araştırmalarda erkek kimliği ve bu kimliğin inşa sürecinin ihmal edildiği görülmektedir. Dolayısıyla erkekliğin şekillenmesinde anne, kız arkadaş, eş ve iş yeri arkadaşı vb. olarak kadınların rollerini açıklamakla birlikte erkeklerin pratiklerini incelemek de önem arz etmektedir. Türkiye’de din-toplumsal cinsiyet veya etnisite-din çalışmaları ayrı ayrı gelişmiş bir araştırma alanına tekabül etmektedir. Ancak din-etnisite-erkekliğin aynı eksen içinde ele alındığı teorik ya da ampirik çalışmaların sınırlı düzeyde kaldığı söylenebilir. Literatürdeki bu boşluğu dikkate alarak kitabımızda Türkiye bağlamında dini gruplarda erkekliğin nasıl biçimlendiğini ve bunun etnisite ile nasıl iç içe geçtiğini kesişimsel analiz yönteminden faydalanarak irdelemekteyiz. Erkekliğin dini pratikler ve söylemlerle etkileşimi, etnik kimliklerin kültürel kodlarıyla birleştiğinde sosyal bilimler alanında özgün bir araştırma sahası ortaya çıkmaktadır. Bu da kitabımızda tartışılan meselelerin merakını güdüleyen önemli sebeplerden biridir. Erkeklik, kitapta yalnızca bir inanç pratiği değil aynı zamanda otorite ve aidiyet ilişkilerinden oluşan performatif bir kimlik olarak ele alınmaktadır. Dolayısıyla dini ve etnik gruplardaki iktidar yapıları cinsiyet kimliklerinin üretilmesinde işlevsel bir öneme sahiptir. Türkiye’de dini gruplar özellikle de tarikatlar erkeklerin otorite pozisyonlarını belirlemekte, erkekliğin sembolik ve kültüler formlarını üretmektedir. Etnisite de bu süreçte hem aidiyet hem de dışlanma kategorilerini inşa etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Erkeklik-etnisite ve din; Tanımlayıcı erkeklik; Dini cemaat erkekliği; Müslüman erkeklik; Performatif erkeklik; Çoklu erkeklik
Masculinity at the Intersection of Ethnicity, Religion and Gender
Constructions of Masculinity in Religious Groups in Turkey
Academic focus on masculinity has been increasing in recent years.
Masculinity studies, which address an interdisciplinary field of research,
draws from numerous fields such as sociology, psychology, and
women’s studies. Studies focusing on women’s practices within the patriarchal
power hierarchy have neglected male identity and the process
of its construction. Therefore, while explaining women’s roles as
mothers, girlfriends, wives, and workplace colleagues in shaping masculinity,
it is also important to examine men’s practices. In Turkey, religion-
gender or ethnicity-religion studies represent a well-developed
field of research. However, it can be argued that theoretical or empirical
studies that examine religion-ethnicity-masculinity within the same
axis remain limited. Taking this gap in the literature into account, our
book explores how masculinity is shaped within religious groups in the
Turkish context and how this intertwines with ethnicity, utilizing intersectional
analysis. The interaction of masculinity with religious practices
and discourses, combined with the cultural codes of ethnic identities,
creates a unique field of research within the social sciences. This is one
of the important reasons that drives the curiosity of the issues discussed
in our book. Masculinity is not merely a practice of belief, but also a
performative identity composed of relations of authority and belonging.
Therefore, power structures within religious and ethnic groups play a
functional role in the production of gender identities. In Turkey, religious
groups, particularly religious orders, determine men’s positions of
authority and produce symbolic and cultic forms of masculinity. Ethnicity,
in turn, determines categories of both belonging and exclusion
in this process.
Keywords: Masculinity-ethnicity and religion; Definitional masculinity;
Religious community masculinity; Muslim masculinity; Performative
masculinity; Multiple masculinities
İÇ SAYFALAR
