Bu araştırmada, 334-453/945-1062 yılları arasında İran ve Irak’ta hüküm süren Deylem asıllı, Şiî eğilimli ve Mu’tezilî etkiler taşıyan bir hanedan olan Büveyhîler dönemindeki iktidar-ulemâ ilişkisi ele alınmıştır. Bölgedeki iktidar boşluğundan istifade ederek yeni bir güç olarak ortaya çıkan Büveyhîler’in, hilâfet merkezi Bağdat’ı ele geçirdikten sonra Şiî bir hilâfet kurup kurmayacakları merak konusu olmuştur. Ancak Büveyhîler, böyle bir teşebbüsten vazgeçerek Abbâsî hilâfet sistemi içerisinde var olmayı tercih etmişlerdir. Böylece tarihte ilk defa, Şiî Büveyhîler ile Sünnî Abbâsî Hilâfeti aynı anda iktidarda yer almış; bu ortamda yetişen âlimlerin faaliyetleri ve iktidar sahiplerinin ilme gösterdikleri
ilgi dikkat çekmiştir. Çalışmada, Büveyhîler’in mezhep politikaları, dinî ve sosyal hayata yansımaları ve ulemânın bu icraatlara karşı tavrı incelenmiştir. Bir yandan Şiî-Sünnî çatışmalarını tetikleyen uygulamaları, diğer yandan İslâm bilim, kültür ve medeniyetine yaptıkları katkılar ortaya konulmuştur. Ayrıca, ulemânın siyasî, idarî ve adlî görevlerdeki rolleri, iktidarın bu alanlardaki müdahaleleri ve bunun yansımaları değerlendirilmiştir. Son olarak, Büveyhî yöneticileri ile Abbâsî halifelerinin muhalif ulemâya yönelik tutumları karşılaştırmalı biçimde ele alınmıştır.
The Relationship Between the Rulers and Scholars
(Umarā and Ulamā) During the Buyid Dynasty (334-453/945-1062)
The book examines the relationship between rulers and scholars
(umarā and ulamā) during the Buyid period (334-453/945-1062), a
Daylamite dynasty reigned in Iran and Iraq with Shi‘ī inclinations and
Mu‘tazilī influences.
The Buyids emerged as a new force after capturing the center of
caliphate, Baghdad, by taking advantage of contemporary political
turmoil. Although debates arose regarding the establishment of a Shi‘ī
caliphate, the Buyids preferred to remain within the Abbasid system
rather than establishing their own governance. As a result of this
decision, Shi‘ī Buyids and Sunni Abbasid Caliphate shared ruling
power simultaneously for the first time in history. This socio-political
context created inspirational environment for the intellectual
enhancement of scholars, their scholastic contributions, and the rulers’
interest in knowledge and the scholars.
The book elucidates the sectarian policies of the Buyids, their impact
on religious and social life, and the attitudes of the ulamā towards
these practices. On the one hand, it highlights the Buyid’s activities
that triggered Shiite-Sunni conflicts in terms of religious
understanding. On the other hand, it explains the Buyid’s significant
contributions to Islamic science, culture, and civilization. Additionally,
the book also analyses the roles of the scholars in political,
administrative, and judicial spheres, their interventions of political
power in these areas, and the reaction of rulers toward the ulamā.
Lastly, the book critically compares the approaches of the Buyid rulers
and Abbasid caliphs towards dissident ulama of the contemporary
period.
Keywords: Ruler (Umarā), Scholars (Ulamā), Buwayhids, Buwayhid
Rulers, Abbasids, Rulers-Scholars Relationship.
İÇ SAYFALAR
