Bu eser, Endülüslü büyük filozof İbn Rüşd’ün (1126–1198) hayatını,
ilmî çalışmalarını ve düşünsel mirasını kapsamlı bir biçimde ele almaktadır.
Tıp, matematik, felsefe ve fıkıh gibi çeşitli alanlarda derinleşmiş
çok yönlü bir İslam düşünürü olan İbn Rüşd, özellikle Aristoteles’e getirdiği
özgün yorumlarla öne çıkmış ve “Yorumcu” (Commentator) unvanını
kazanmıştır.Metinde, İbn Rüşd’ün Aristoteles’in eserlerine dair yazdığı büyük, orta
ve kısa şerhler aracılığıyla Meşşâî geleneğe yaptığı katkılar ayrıntılı
şekilde incelenmektedir. Onun, Fârâbî ve İbn Sînâ gibi seleflerinden
farklı olarak Aristoteles metinlerine doğrudan ve bağımsız yaklaşımı
vurgulanmakta; bu yönüyle felsefede eleştirel düşüncenin öncülerinden
biri olarak değerlendirilmektedir. Ailesinin “Kadılar Ailesi” olarak tanınması,
onun hukukçu kimliğine ve fıkıh alanındaki etkilerine de ışık
tutmaktadır.İbn Rüşd, “Faslü’l-Makâl” başta olmak üzere çeşitli eserlerinde din ile
felsefe arasında özde bir çelişki bulunmadığını, akıl ve vahyin birbiriyle
uyumlu olduğunu ileri sürmüştür. Gazzâlî’nin filozoflara yönelttiği
eleştirilere karşı kaleme aldığı “Tehâfütü’t-Tehâfüt” adlı eseri ise İslam
felsefesi tarihinde önemli bir kırılma noktasıdır. Bu eserde nedensellik
ilkesi, evrenin ezeliliği gibi meseleler felsefî bir zemin üzerinde yeniden
değerlendirilmiştir.İbn Rüşd’ün düşünceleri, yalnızca İslam dünyasında değil, aynı zamanda
Latin Hristiyan dünyasında da derin etkiler yaratmıştır. Thomas
Aquinas ve Latin Averroistler üzerindeki etkisi, Avrupa’daki entelektüel
uyanışta oynadığı rolün göstergesidir. Bazı görüşleri Kilise tarafından
kınanmış olsa da, eserleri Batı’da büyük yankı uyandırmış, Aydınlanma
düşüncesine giden yolu açmıştır.Bu çalışma, İbn Rüşd’ün bilim ve felsefeye yaptığı katkılar ışığında,
onun evrensel düşünce tarihindeki yerini yeniden değerlendirmeyi
amaçlamaktadır. Çağları aşan düşünsel duruşu ile İbn Rüşd, bugün hâlâ
akıl, özgürlük ve hakikat arayışının ilham kaynaklarından biridir.
Anahtar Kelimeler: İbn Rüşd; Aristoteles; Akıl; Felsefe; Din
The This work offers a comprehensive examination of the life, scholarly
contributions, and intellectual legacy of the great Andalusian philosopher
Ibn Rushd (1126–1198). A polymath of the Islamic world, Ibn
Rushd specialized in various disciplines including medicine, mathematics,
philosophy, and Islamic jurisprudence. He is particularly renowned
for his original commentaries on Aristotle, which earned him the title
“The Commentator.”The text explores in detail Ibn Rushd’s contributions to the Peripatetic
tradition through his major, middle, and short commentaries on Aristotle’s
works. Emphasis is placed on his distinctive approach, which, unlike
his predecessors such as al-Farabi and Ibn Sina, engages directly with
Aristotle’s texts in an independent and original manner. His background
as part of a prominent judicial family-often referred to as the “Family of
Judges”-also highlights his significance as a jurist and his influence in
the field of Islamic law.In works such as Fasl al-Maqal, Ibn Rushd defends the harmony between
religion and philosophy, arguing that reason and revelation are not contradictory
but rather complementary. His famous rebuttal to al-Ghazali’s
critique of philosophers, Tahafut al-Tahafut (The Incoherence of the Incoherence),
represents a pivotal moment in the history of Islamic philosophy.
In this text, he revisits fundamental philosophical issues such as
the principle of causality and the debate over the eternity or createdness
of the universe.Ibn Rushd’s thought had a profound impact not only within the Islamic
world but also in the Latin Christian West. His influence on figures
such as Thomas Aquinas and the Latin Averroists attests to his role in
the intellectual awakening of Europe. Despite some of his views being
condemned by the Church, his works were widely read in the West and
helped pave the way for the Enlightenment, contributing to the foundations
of modern philosophy.This study aims to reassess Ibn Rushd’s place in the history of universal
thought in light of his contributions to science and philosophy. With a
timeless intellectual stance, Ibn Rushd remains today an enduring source
of inspiration in the pursuit of reason, freedom, and truth.
Keywords: Ibn Rushd; Aristotle; Reason; Philosophy; Religion
İÇ SAYFALAR
