Tarihi süreç içinde oluşan kültür çeşitlerinden biri ve belki de en önemlisi dinî kültürümüzdür. Bu kültürü bilmek, anlamak, korumak ve yaşatmak, iyi bir gelecek için hayatî bir önem arz eder. Ancak bu kültür yaşatılırken, önemli bir sorunla karşılaşılmaktadır. Bu da maziden intikal eden dinî kültürün sorgulanmadan kabulüdür. Zira sorgulanmadan ve analizi yapılmadan hayata yansıtılan bu dinî kültür, toplumda bazı olumsuzluklara ve fikrî sorunlara zemin oluşturmaktadır. Bu nedenle bu kültürün sorgulanarak doğrularını, yanlışlarından ayırmak icap etmekte; bu yapılmadığı takdirde Jaroslav Pelikan’ın ifadesiyle “ölmüşlerin yaşayan ruhu demek olan gelenek, yaşayanların ölmüş ruhu olan gelenekçiliğe” dönüşmektedir. Dolayısıyla sorgulanmayan ve eleştirilmeyen her fikir ve her düşünce gibi dinî düşünceler ve yorumlar da zamanla mutlak doğru olarak kabul görmeye başlamakta ve entegrist bir bakış açısıyla gelenekçiliğe dönüşebilmektedir. Bunun bir sonucu olarak da “her etki, bir tepki oluşturur” kuralı gereği gelenekçilik, geleneksizliğin doğuşuna sebep olmakta; geleneğin toptan ret edilmesine kadar varan düşünce akımlarına da kapıyı aralamaktadır. Bu da toplumu, sürekli “bardağın boş tarafını görüp dolu tarafını görmeme” yanlışlığına sürüklemekte ve ön yargılı bir topluma dönüştürerek dinin toplum üzerindeki etkilerini azaltmaktadır. Bunun olmaması için de tevarüs edilen bilgilerin öncelikle öğrenilmesi ve sorgulanması; zaman ve zemine göre değişen şartlar muvacehesinde yeni düşünce ve fikirlerin üretilmesi ve bir gelecek tasavvurunun oluşturulması icap etmektedir. Zira bir gelecek tasavvuru oluşturmadan ve bunun için yeni fikirler ve düşünceler üretmeden, sadece tevarüs edilen bilgileri nakletmek ve yorumlamak, mevcut sorunlara, özellikle günümüzde etkinlik kazanan agnostisizm, deizm ve ateizm gibi din için bir tehdit unsuru olan düşünce akımlarına ve bunları besleyen hedonizm, egoizm ve konformatizm gibi psikolojik etkenlere bir çözüm getirememektedir. Bu da dinin, toplum üzerindeki etkisini yitirmesine sebep olmaktadır. Dolayısıyla bu sorunlar üzerinde kafa yorup çare aramak ve çözüm yolları bulmak, öncelikle bilim insanlarına ait bir görev olmaktadır. Nitekim “Dinî Kültürümüzün Anatomisi” isimli bu kitap, bu amaca yönelik olarak yazılan ve yayımlanan yazıların bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş bir eserdir.
One of the types of culture formed in the historical process and perhaps the most important one is our religious culture. Knowing, understanding, protecting and keeping this culture alive is of vital importance for a good future. However, while keeping this culture alive, an important problem is encountered. This is the unquestioning acceptance of the religious culture handed down from the past. Because this religious culture, which is reflected in life without being questioned and analysed, creates a basis for some negativities and intellectual problems in society. For this reason, it is necessary to question this culture and distinguish the right from the wrong; if this is not done, in the words of Jaroslav Pelikan, ‘tradition, which means the living spirit of the dead, turns into traditionalism, which means the dead spirit of the living’. Therefore, like every idea and every thought that is not questioned and criticised, religious thoughts and interpretations begin to be accepted as the absolute truth over time and can turn into traditionalism from an integralist point of view. As a result of this, in accordance with the rule of ‘every action creates a reaction’, traditionalism causes the birth of non-traditionalism; it also opens the door to currents of thought up to the total rejection of tradition. This leads the society to the mistake of constantly ‘seeing the empty side of the glass and not seeing the full side’ and reduces the effects of religion on society by turning it into a prejudiced society. In order to prevent this from happening, it is necessary to learn and question the inherited knowledge, to produce new thoughts and ideas in the light of changing conditions according to the time and place, and to create a vision of the future. Without creating a vision of the future and generating new ideas and thoughts for this purpose, merely transferring and interpreting the inherited knowledge cannot bring a solution to the current problems, especially the thought movements that are a threat to religion, such as agnosticism, deism and atheism, and the psychological factors such as hedonism, egoism and conformatism that feed them. This causes religion to lose its influence on society. Therefore, it is primarily the duty of scientists to think about these problems and find solutions. As a matter of fact, this book titled ‘Anatomy of our Religious Culture’ is a work created by bringing together the articles written and published for this purpose.
İÇ SAYFALAR
