Delâil Edebiyatı -Gelişim Safhaları ve Siyer Yazıcılığı Üzerine Etkilerinin Tespiti-
Delâil, bir peygamberin peygamberliğini ispat eden olguların tümünü ilmî kıstaslara göre ele alan eserlerin genel adıdır. Bu çalışma, Hz. Peygamber döneminden itibaren delâil edebiyatının ortaya çıkışını ve günümüze kadar süregelen ilmî seyrini anlamaya yönelik bir incelemedir. Çalışmanın temelini; delâil rivayetlerinin siyer kitapları içindeki varlığı, bu rivayetlerin zamanla müstakil eserlere dönüşümü ve gelişim süreci oluşturmaktadır. Bu doğrultuda; delâil rivayetlerinin hangi amaçlarla toplandığı, nasıl sınıflandırıldığı, diğer ilim dallarını nasıl etkilediği, müstakil bir disiplin hâline geldikten sonra hangi aşamalardan geçtiği ve hangi düşünsel çerçevede yorumlandığı gibi sorulara cevap aranmıştır. Çalışmanın amacı doğrultusunda siyer eserlerindeki delâil rivayetleri tespit edilerek bir araya getirilmiştir. Elde edilen veriler, delâil eserleriyle karşılaştırılmış ve farklılıklar ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı araştırmada, delâilin Hz. Peygamber’in hayatının ayrılmaz bir parçası olduğu, ulemânın doğal bir süreç içinde bunu nesilden nesile aktardığı ve zamanla bu delâil rivayetlerinin, belirli amaçlar doğrultusunda müellifler tarafından toplanarak müstakil eserlere dönüştürüldüğü görülmüştür. Ancak delâil rivayetlerinin tek tek incelenmesi, farklı ilmî disiplinlerde emarelerinin görülmesi, mevcut literatürün yeniden yapılandırılması ve dağınık haldeki bilgilerin bir araya getirilmesi gibi hususlar; çalışmanın kapsamını genişlettiği gibi zorlu bir araştırma sürecini de beraberinde getirmiştir. Çalışmanın tamamlanması sonucunda delâil ilmî, bütüncül ve tarihsel perspektifle ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: İslam Tarihi, Delâil, Hasâis, Nübüvvet, Mucize.
Literature of Dalāil -Determination of Development Stages and Effects on Sīrah Writing-
Dalāil is the general name of the works that deal with all the facts that prove the prophethood of a prophet according to scientific criteria. This study attempts to understand the emergence of dalāil literature from the time of the Prophet and its scientific course until today. The basis of the study is the existence of the narrations of dalāil in the books of sirah, the transformation of these narrations into independent works in time, and the development process. In this direction, answers were sought to questions such as for what purposes the narrations of dalāil were collected, how they were classified, how they affected other branches of science, what stages they went through after becoming an independent discipline, and in which intellectual framework they were interpreted. In line with the aim of the study, the narrations of dalāil in the sirah works were identified and brought together. The data obtained were compared with the works of dalāil and the differences were tried to be revealed.
In the study, in which the qualitative research method was used, it was seen that the narrations of dalāil were an inseparable part of the Prophet’s life, the scholars transmitted it from generation to generation in a natural process, and over time, these narrations of delāil were collected by the authors for certain purposes and turned into independent works. However, issues such as examining the narrations of dalāil one by one, seeing the signs of them in different scientific disciplines, restructuring the existing literature, and bringing together the scattered information have expanded the scope of the study and brought along a challenging research process. As a result of the completion of the study, the science of dalāil has been presented with a holistic historical perspective. It has been a lot of work and at the same time a challenging process.
İÇ SAYFALAR
