Din-Siyaset İlişkisi-3 Abbâsiler Dönemi −Dinin Hayatından Hayatın Dinine−
Emevî Devleti’ni kanlı bir darbe ile iktidardan uzaklaştıran Abbasoğulları 750 tarihinde kendi hanedanlarının adıyla Abbâsî Devleti’ni kurdular. Bu yeni devletin ilk iki halifesi Ebü’l-Abbas es-Seffah (750-754) ve Ebû Cafer el-Mansur (754-775) kurucu halifeler oldular. Her iki halife de önce kendileri adına darbe yapan ve iktidarlarını kendilerine ikram edenleri suikastlar tertipleyerek ortadan kaldırdılar. Ele geçirdikleri devletin meşruiyetini kanıtlamak için kendilerini Allah’ın yeryüzündeki gölgesi ilan ettiler. Bu devleti kurmak üzere kendilerini Allah’ın görevlendirdiğini ve Hz. Peygamber’in asıl varislerinin kendileri olduğunu ilan ettiler. Mansur Bağdat’ı yaptırdıktan sonra başkenti Bağdat’a taşıdı. Şiiler başta olmak üzere isyana kalkışan bütün grupları sert bir şekilde bastırdılar. Muhammed el-Mehdi (775-785) siyasi istikrarı büyük ölçüde sağlanmış yeni devlete sorunsuz halife oldu. Onun dönemi devlete küsen geniş halk kitlelerinin yaralarının sarıldığı, devletle barıştıkları bir dönem oldu. Abbâsîler’in zirve dönemleri Halife Harun Reşid (786-809) ile başladı. Devlet artık siyasi, ekonomik, iç istikrar ve dinî duyarlılıklar adına güç ve kudretinin zirvesindeydi. Hârun Reşid’ten sonra Me’mun (813-833), Mu’tasım (833-842) ve Vâsık (842-847) dönemlerinde Mutezile mezhebi devletin resmi mezhebi ilan edildi. Buna itirazı olanlar cezalandırıldı. Bu halifeler devletin resmi mezhebine karşı olan ilim adamlarını devlete karşı gelmekle suçladılar. Onlara ağır zulümler, işkenceler yaptılar. Mihne dönemi adı verilen bu dönem Halife I. Mütevekkil (847-861) döneminde sona erdi. Bundan sonra Abbâsî Devleti gerileme ve yıkılış sürecine girdi. İslâm medeniyetine önemli katkılar sunduğu günler geride kaldı. Bağdat hilafeti devlete egemen olan başka milletlerin kuklasına dönüştü. Uzun yıllarca iç savaşlarla ve ayrılıkçı güçlerle uğraştı. En sonunda 1258 yılında Moğollar tarafından yıkılarak tarih sahnesinden kalktılar.
Religion-Politics Relation-3 in The Abbasids -From the Life of Religion to the Religion of Life-
The Abbasids, who overthrew the Umayyad State in a bloody coup in 750, established the Abbasid State under their dynasty’s name. The first two caliphs of this new state, Abu al-Abbas al-Saffah (750- 754) and Abu Ja’far al-Mansur (754-775), were the founding caliphs. Both caliphs orchestrated assassinations to eliminate those who had helped them seize power. To legitimize their rule, they declared themselves as the shadow of God on earth, asserting that they were appointed by God and the true heirs of the Prophet Muhammad. After constructing Baghdad, Mansur moved the capital there and harshly suppressed all rebellious groups, especially the Shiites. Muhammad al-Mahdi (775-785) became the caliph of the newly stabilized state without issues. His era was a time of reconciliation for the masses who had become estranged from the state. The peak period of the Abbasids began with Caliph Harun al-Rashid (786-809), during which the state reached its zenith in political, economic, internal stability, and religious sensitivities. After Harun al-Rashid, during the reigns of Al-Ma’mun (813-833), Al-Mu’tasim (833-842), and Al-Wathiq (842-847), the Mu’tazila sect was declared as the official sect of the state. Those who opposed this were punished, and scholars against the official sect were accused of rebelling against the state, facing severe persecution and torture. This period, known as the Mihna, ended during Caliph Al-Mutawakkil’s reign (847-861). Afterward, the Abbasid State entered a period of decline and collapse. The days of significant contributions to Islamic civilization were over. The Baghdad caliphate became a puppet controlled by other nations dominating the state. It struggled with civil wars and separatist forces for many years until it was ultimately destroyed by the Mongols in 1258.
Keywords: State, Religion, Politics, The caliph, Mihna, Abbasids, Revolition
İÇ SAYFALAR
